Ministerstwo Transportu i Łączności Kirgistanu ogłosiło 24 kwietnia pomyślną realizację pilotażowego projektu transportowego na trasie Kirgistan–Chiny–Pakistan. Nowa 2000-milowa trasa przez Chińską Republikę Ludową (ChRL) to ważny krok dla Kirgistanu w ożywieniu handlu zagranicznego i dostępie do portów morskich.

Islamabad nie uważa już Afganistanu za główną bramę tranzytową do Azji Centralnej z powodu trwającego konfliktu z talibami. Kraj Azji Południowej uruchomił alternatywne korytarze handlowe przez ChRL i Iran, aby uzyskać dostęp do Azji Centralnej.

Dla krajów Azji Centralnej i Pakistanu afgańskie trasy są obecnie nieopłacalne z powodu utrzymujących się zagrożeń bezpieczeństwa, częstych potyczek granicznych między Pakistanem a Afganistanem oraz obecności grup bojowników na afgańskiej ziemi.

Poszczególni partnerzy otwierają współpracę z Islamabadem

24 kwietnia Ministerstwo Transportu i Komunikacji Kirgistanu ogłosiło pomyślną realizację pilotażowego projektu transportowego na trasie Kirgistan–Chiny–Pakistan. Pojedyncza ciężarówka przewożąca towary z Kirgistanu dotarła do portu w pakistańskim mieście Karaczi autostradą Karakorum przez Chińską Republikę Ludową (ChRL), omijając Afganistan. Kirgiskie Ministerstwo Transportu i Komunikacji przeprowadziło projekt pilotażowy we współpracy z Międzynarodowym Stowarzyszeniem Spedytorów Towarowych Kirgistanu w ramach strategii rozwoju międzynarodowych korytarzy transportowych oraz zapewnienia bezpośredniego dostępu do portów morskich dla handlu globalnego. Udany test pilotażowego projektu kirgiskiego otwiera dostęp innym krajom Azji Centralnej bez dostępu lądowego do pakistańskich portów morskich. Nowa trasa o długości 2000 mil przez ChLR to ważny krok dla Kirgistanu w rozwoju międzynarodowej roli logistycznej, ożywieniu handlu zagranicznego i dostępie do portów morskich.

Islamabad nie uważa już Afganistanu za główną bramę tranzytową do Azji Centralnej z powodu trwającego konfliktu z talibami. Kraj Azji Południowej uruchomił alternatywne korytarze handlowe przez ChRL i Iran, aby uzyskać dostęp do Azji Centralnej. Dla krajów regionu i Pakistanu afgańskie trasy są obecnie nieopłacalne z powodu utrzymujących się zagrożeń bezpieczeństwa, częstych potyczek granicznych między Pakistanem a Afganistanem oraz obecności grup bojowników na afgańskiej ziemi. Pakistan uważa trasy do Biszkeku i Ałmaty przez ChRL za krótsze, szybsze i bezpieczniejsze w porównaniu do tranzytu afgańskiego. Na przykład władze Uzbekistanu i Pakistanu podpisały w listopadzie 2025 roku umowę o rozwoju handlu dwoma głównymi szlakami lądowymi omijającymi Afganistan. Były to trasy lądowe Pakistan–Chiny–Tadżykistan–Uzbekistan oraz Pakistan–Chiny–Kirgistan–Uzbekistan.

Inne nowe szlaki lądowe bezpośrednio łączą pakistańskie porty z Iranem przez wiele punktów granicznych między Pakistanem a Iranem. Te lądowe szlaki rozciągają się na północ do Azji Centralnej, a dalej do Rosji. W kwietniu Pakistan wysłał swój pierwszy eksport do Uzbekistanu przez Iran, omijając Afganistan. Pakistańscy urzędnicy twierdzą, że od czasu przejęcia Afganistanu przez talibów w 2021 roku doświadczali ataków transgranicznych ze strony antypakistańskich grup bojowych. Rząd talibów zignorował liczne prośby Islamabadu o działania przeciwko grupom rzekomo działającym przeciwko Pakistanowi z terytorium Afganistanu. W lutym Islamabad ogłosił „otwartą wojnę” przeciwko reżimowi talibów i rozpoczął operację, mającą na celu rozbicie transgranicznych organizacji terrorystycznych w Afganistanie.

Korytarz przez Afganistan zagrożony?

Kilku przywódców Azji Centralnej odwiedziło Pakistan w ciągu ostatnich sześciu miesięcy i zaproponowało projekty łączności, aby uzyskać dostęp do pakistańskich portów morskich. W grudniu 2025 roku prezydent Kirgistanu Sadyr Żaparow odwiedził Islamabad. Oba kraje podpisały serię umów mających na celu ożywienie i rozszerzenie dwustronnych relacji w różnych sektorach, w tym w wykorzystaniu pakistańskich portów. W lutym prezydent Uzbekistanu Szawkat Mirzijojew złożył dwudniową wizytę w Pakistanie. Kraje zgodziły się zwiększyć handel dwustronny do 2 miliardów dolarów w ciągu najbliższych pięciu lat oraz promować handel morski i preferencyjne ustalenia w pakistańskich portach Karaczi, Gwadar i Bin Qasim. W lutym prezydent Kazachstanu Kassym-Żomart Tokajew odwiedził Pakistan i rozmawiał z tamtejszymi władzami o rozwoju tras tranzytowych przez Afganistan. Podczas spotkania z premierem Pakistanu Szehbazem Szarifem Tokajew omawiał dostęp do portów w Karaczi i Gwadar. Kazachstan i Pakistan podpisały 20 umów obejmujących transport, logistykę i inne sektory. Omówiono także proponowany projekt kolejowy o wartości 7 miliardów dolarów, łączący Kazachstan z portami pakistańskimi przez Afganistan i Turkmenistan.

W miarę jak strategia Azji Centralnej dotycząca dostępu do pakistańskich portów morskich odchodzi od tras przez Afganistan z powodu obaw o bezpieczeństwo, trasy przez Chińską Republikę Ludową i Iran stają się coraz ważniejsze. W kwietniu Pakistan otworzył przejście graniczne Gabd–Rimdan z Iranem, otwierając funkcjonalny korytarz w kierunku Turkmenistanu i Uzbekistanu. Trasa do Iranu stała się operacyjna po wysłaniu przez Pakistan pierwszej dostawy mrożonego mięsa do Taszkentu. Kilka projektów transafgańskiej łączności z Azji Centralnej od dziesięcioleci pozostaje w stagnacji z powodu konfliktu w Afganistanie. Te projekty wciąż mają niepewną przyszłość. Na przykład projekt kolejowy Uzbekistan–Afganistan–Pakistan (UAP) o wartości 4,8 miliarda dolarów nie może zostać ukończony do 2027 roku z powodu konfliktu pakistańsko-afgańskiego. Podobnie gazociąg o wartości 10 miliardów dolarów na trasie Turkmenistan–Afganistan–Pakistan–Indie (TAPI), jeden z najbardziej ambitnych projektów infrastrukturalnych Azji Centralnej, został opóźniony o trzy dekady z powodu konfliktu w Afganistanie. Trwający konflikt pakistańsko-afgański, zagrożenia ze strony afgańskich grup bojowników, niestabilność gospodarcza oraz niepewność polityczna w Afganistanie nadal budzą wątpliwości co do przyszłości tego ambitnego gazociągu.

Trasy przez Chiny są krótsze i bezpieczniejsze niż transport afgański. Ponadto Pakistan może wykorzystać bardziej rozwiniętą infrastrukturę ChRL, aby połączyć się z Kirgistanem, Kazachstanem i Tadżykistanem przez Przełęcz Kundżerab. Szlaki lądowe przez Iran są dłuższe niż afgańskie, ale są bardziej opłacalne w ujęciu rzeczywistym, choć są zagrożone konfliktem. Wraz z dużą zmianą polityki Pakistanu wobec Afganistanu oraz uruchomieniem tras przez Iran i Chiny, przyszłość wszystkich projektów połączenia transafgańskiego jest niepewna.