Chiny obiecują więcej inwestycji na szczycie z liderami Azji Centralnej

Prezydent Chin zebrał 25 stycznia swoich pięciu środkowoazjatyckich odpowiedników na wirtualnym szczycie z okazji 30-lecia stosunków dyplomatycznych. Publiczne komunikaty ze spotkania były bogate w dane i zawierały standardowe obietnice dalszej integracji gospodarczej.

Jednak każdy przywódca promował swój własny program, mniejszą uwagę przywiązując do kwestii regionalnych niż dwustronnych więzi ich krajów z chińską potęgą gospodarczą.

Prezydent Tadżykistanu Emomali Rahmon mówił o potrzebie rozszerzenia współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa w świetle zagrożeń ze strony Afganistanu. Gurbanguły Berdymuhamedow z Turkmenistanu zasugerował zwiększenie dostaw gazu ziemnego do Chin poprzez budowę kolejnego gazociągu. Szawkat Mirzijojew z Uzbekistanu i Sadyr Żaparow z Kirgistanu wezwali do budowy od dawna dyskutowanej linii kolejowej Chiny-Kirgistan-Uzbekistan.

Prezydent Kazachstanu Kassym-Jomart Tokajew omówił ostatnie krwawe zamieszki w swoim kraju i zapowiedział systematyczne reformy. „Zaczęliśmy budować nowy Kazachstan.” – powiedział Tokajew. Podkreślił, że pracuje nad wyeliminowaniem korupcji w służbie celnej, aby ułatwić eksport do Chin.

Ze swojej strony prezydent Chin Xi Jinping obiecał otworzyć chiński rynek krajowy na więcej towarów i produktów rolnych z Azji Centralnej. Byłaby to szczególnie dobra wiadomość w Kazachstanie, gdzie eksporterzy ponieśli znaczne straty w zeszłym roku, gdy Chiny zaostrzyły przepisy graniczne, rzekomo z powodu koronawirusa.

Chiński przywódca powiedział również, że chce zwiększyć obroty handlowe między Chinami a regionem do 70 mld USD do 2030 roku. Liczba ta wzrosła 25-krotnie w ciągu ostatnich 20 lat, z 1,5 mld USD do 38,6 mld USD w 2020 roku. Liderem wzrostu jest Turkmenistan – głównie w postaci eksportu gazu ziemnego. Całkowite chińskie inwestycje w Azji Centralnej zbliżyły się na koniec 2020 r. do 40 mld USD, z czego 21,4 USD trafiło do Kazachstanu. Na koniec 2021 r. w Azji Centralnej działało 7700 chińskich firm. 

Xi obiecał również 500 mln USD dotacji dla krajów Azji Środkowej w ciągu najbliższych trzech lat na społecznie ważne projekty i 50 milionów dawek wyprodukowanych w Chinach szczepionek przeciw COVID-19 w tym roku.  Aby wszystkie te plany mogły się urzeczywistnić, Pekin potrzebuje stabilności w Azji Centralnej. Pekin z niepokojem śledził wydarzenia w Kazachstanie, gdzie w dniach niepokojów związanych z możliwą próbą zamachu stanu na początku tego miesiąca zginęło co najmniej 227 osób.

Nie wspomniano o sytuacji w Xinjiangu – regionie w którym większość muzułmańska graniczy z Azją Centralną, gdzie Chiny uwięziły nawet milion osób w obozach reedukacyjnych. Jest to delikatna kwestia polityczna zwłaszcza w Kazachstanie i Kirgistanie.