Wizyta prezydenta Uzbekistanu Szawkata Mirzijojewa w Turcji oraz XIII Szczyt Organizacji Państw Tureckich stanowią kolejny ważny etap w umacnianiu współpracy politycznej, gospodarczej i regionalnej pomiędzy państwami świata tureckiego. Spotkanie w Ankarze potwierdza rosnące znaczenie Uzbekistanu jako jednego z kluczowych uczestników procesów integracyjnych w Azji Centralnej i szerzej – w przestrzeni eurazjatyckiej.

W dniach 29–30 października 2026 roku prezydent Republiki Uzbekistanu Szawkat Mirzijojew złożył roboczą wizytę w Turcji na zaproszenie prezydenta Recepa Tayyipa Erdoğana. Głównym punktem wizyty był udział w XIII Szczycie Organizacji Państw Tureckich (OPT), który odbywa się w Ankarze pod hasłem „Tureckie Stulecie: jedność w języku, myśli i działaniu”.

Wizyta rozpoczęła się od przybycia uzbeckiego przywódcy do Ankary, gdzie został powitany przez wiceprezydenta Turcji Cevdeta Yılmaza. Następnie odbyło się spotkanie dwustronne z prezydentem Erdoğanem. Rozmowy dotyczyły dalszego rozwoju relacji uzbecko-tureckich, a także zagadnień regionalnych i międzynarodowych. Szczególną uwagę poświęcono współpracy w obszarach handlu, inwestycji, przemysłu wydobywczego, transportu oraz przemysłu obronnego.

Relacje między Uzbekistanem a Turcją od kilku lat systematycznie się rozwijają, opierając się na wspólnych więziach historycznych, językowych i kulturowych, ale również na coraz silniejszych interesach gospodarczych. Oba państwa postrzegają wzajemną współpracę jako istotny element wzmacniania swojej pozycji w regionie i rozwijania kontaktów z partnerami międzynarodowymi.

Nowe umowy i rada wsparcia biznesu

Uzbekistan i Turcja podpisały pięć dwustronnych umów mających na celu rozszerzenie preferencji handlowych, wymianę wstępnych danych celnych, ochronę praw społecznych obywateli oraz ustanowienie Rady Wsparcia Biznesu na wysokim szczeblu. Podpisanie miało miejsce w Ankarze 29 października po rozmowach między prezydentami Szawkatem Mirzijojewem a Recepem Tajyipem Erdoganem.

Prezydenci podpisali porozumienie ustanawiające radę. Rada dąży do wzmocnienia handlu i inwestycji między tymi dwoma państwami. Przywódcy zgodzili się również zwołać kolejne posiedzenie międzyrządowej komisji i rozszerzyć portfolio wspólnych przedsięwzięć. Osobny protokół poszerza listę towarów objętych preferencyjną umową handlową, zapewniając im uprzywilejowany dostęp do rynków każdego kraju. Uzbecki minister inwestycji, przemysłu i handlu Laziz Kudratov oraz turecki odpowiednik Omer Bolat podpisali stosowne porozumienie. Jak wyjaśniło tureckie Ministerstwo Handlu, nowe warunki wejdą w życie po zakończeniu procedur ratyfikacyjnych w obu krajach.

Inny protokół aktualizuje porozumienie z dnia 29 marca 2022 roku dotyczące zaawansowanej wymiany danych o ładunku i transporcie. Organy celne otrzymają te informacje elektronicznie z wyprzedzeniem, co przyspieszy procedury odprawy granicznej i skróci czas oczekiwania na punktach kontrolnych. Strony osiągnęły również międzyrządowe porozumienie dotyczące zabezpieczeń społecznych, któremu towarzyszyło porozumienie administracyjne ustanawiające procedury wdrożenia. Taszkent stwierdził, że dokumenty te mają na celu ochronę praw społecznych obywateli obu narodów.

Według Bolata, obrót handlu dwustronnego osiągnął 3,1 miliarda dolarów w 2025 roku. Obaj prezydenci wyznaczyli cel podniesienia tej kwoty do 5 miliardów dolarów. Minister dodał, że tureccy wykonawcy zrealizowali 333 projekty w Uzbekistanie o wartości ponad 9,5 miliarda dolarów.

Szczyt OPT w centrum wizyty Prezydenta Uzbekistanu w Turcji

Istotnym wydarzeniem wizyty jest XIII Szczyt Organizacji Państw Tureckich, skupiający przywódców i przedstawicieli państw członkowskich oraz obserwatorów. Organizacja stanowi ważną platformę dialogu politycznego i współpracy wielostronnej, której znaczenie wykracza poza tradycyjne relacje kulturowe. Współczesna agenda OPT obejmuje bowiem handel, inwestycje, energetykę, transport, logistykę, edukację, turystykę oraz bezpieczeństwo regionalne.

W swoim wystąpieniu podczas szczytu prezydent Szawkat Mirzijojew podkreślił konieczność jeszcze ściślejszej współpracy państw członkowskich oraz wspólnego działania na rzecz realizacji strategicznych celów. Zwrócił uwagę, że napięcia i konflikty w sąsiedztwie świata tureckiego negatywnie wpływają nie tylko na bezpieczeństwo, ale również na gospodarkę i połączenia transportowe. Szczególnie interesujące były propozycje gospodarcze przedstawione przez uzbeckiego przywódcę. Zaproponował on opracowanie programu obejmującego 100 strategicznych wspólnych projektów inwestycyjnych i przemysłowych dla państw członkowskich. Wskazał również na potrzebę efektywniejszego wykorzystania zasobów Tureckiego Funduszu Inwestycyjnego oraz międzynarodowych instytucji finansowych.

Mirzijojew podkreślił ponadto strategiczne znaczenie tzw. Środkowego Korytarza (Middle Corridor), który może odgrywać coraz większą rolę w międzynarodowym handlu i transporcie towarów między Azją a Europą. Jego zdaniem państwa regionu powinny rozwijać zintegrowany system transportowo-logistyczny, a także tworzyć wspólną sieć centrów logistycznych. Wśród przedstawionych inicjatyw znalazła się również propozycja rozwijania współpracy z państwami trzecimi w formule OPT+.

Rozwijanie współpracy w świecie tureckim – mimo trudnych uwarunkowań zewnętrznych

Warto zauważyć, że tegoroczny szczyt odbywa się w szczególnym momencie dla całego regionu. Zmiany w globalnych łańcuchach dostaw, rosnące znaczenie alternatywnych szlaków handlowych oraz potrzeba dywersyfikacji współpracy gospodarczej sprawiają, że państwa Azji Centralnej i Kaukazu Południowego zyskują coraz większe znaczenie geopolityczne i gospodarcze. W tym kontekście współpraca w ramach Organizacji Państw Tureckich może stać się istotnym instrumentem wzmacniania regionalnej pozycji jej członków.

Wizyta Szawkata Mirzijojewa w Turcji oraz jego aktywny udział w obradach XIII Szczytu OPT pokazują, że Uzbekistan konsekwentnie dąży do umacniania swojej roli jako aktywnego uczestnika regionalnych inicjatyw politycznych i gospodarczych. Dla Ankary z kolei rozwijanie partnerstwa z Taszkentem stanowi ważny element tureckiej polityki wobec Azji Centralnej.

Wspólnym mianownikiem tych działań jest przekonanie, że historyczna i kulturowa bliskość narodów tureckich może stanowić solidną podstawę nowoczesnej współpracy gospodarczej, technologicznej i politycznej. Jeżeli przedstawione podczas szczytu inicjatywy zostaną przełożone na konkretne projekty, Organizacja Państw Tureckich może w kolejnych latach jeszcze wyraźniej zaznaczyć swoją pozycję na międzynarodowej mapie współpracy regionalnej.