Przyspieszone topnienie lodowców może prowadzić do poważnych niedoborów wody w krajach Azji Centralnej. Jest to teza zawarta w corocznym raporcie Światowej Organizacji Meteorologicznej (WMO) „Stan globalnego klimatu w 2025 roku”.
Według WMO, rok hydrologiczny 2024/2025 był jednym z najbardziej destrukcyjnych dla lodowców w historii obserwacji. Ich utrata masy była jedną z pięciu najgorszych od 1950 roku, a większość rekordowych wartości ujemnych odnotowano po 2016 roku.
Procesy te stanowią szczególne zagrożenie dla Azji Centralnej. Lodowce Pamirze, Tien-Shan i Hindu Kusz zasilają największe rzeki regionu – Amu Darię, Syr Darię, Zarafszan i Pandż, od których zależą zaopatrzenie w wodę, rolnictwo oraz ekosystemy Kirgistanu, Kazachstanu – Uzbekistanu, Tadżykistanu i Turkmenistanu. Eksperci zauważają, że w krótkim okresie przyspieszone topnienie zwiększa napływ wody, ale w przyszłości będzie to prowadzić do stałego spadku poziomu rzek, zwłaszcza w okresach suchych. Hydrolodzy nazywają ten etap „szczytem wody”, po którym zaczyna się długotrwały niedobór.
Sytuację pogarsza budowa dużych elektrowni wodnych w górnych biegach rzek. W szczególności budowa elektrowni wodnej Rogun trwa w Tadżykistanie, a w Kirgistanie planowana jest elektrownia wodna Kambarata-1. Projekty te zmieniają naturalny reżim przepływu i wywierają dodatkową presję na ekosystemy rzeczne. Eksperci ostrzegają, że połączenie zmian klimatu i regulacji rzek może prowadzić do pogorszenia stanu delt i obszarów zalewowych, w tym regionu Morza Aralskiego.
WMO podkreśla, że przyspieszona redukcja lodowców wymaga rewizji podejścia do zarządzania wodą, ponieważ woda pozostaje kluczowym czynnikiem zrównoważonego rozwoju i relacji międzystanowych w regionie.