Chiny wstrzymały rosyjską propozycję eksportu dodatkowych ilości gazu ziemnego na wschód przez Kazachstan, pogłębiając kłopoty finansowe niegdysiejszego rosyjskiego giganta energetycznego, Gazpromu.

Kontrolowany przez państwo rosyjski koncern, kluczowy instrument polityki zagranicznej Kremla, został ostatnio zmuszony do rezygnacji z projektów w Azji Centralnej z powodu braku siły finansowej.

Gazprom pilnie spogląda na wschód, aby zwiększyć wolumen eksportu po utracie udziału w rynku europejskim. Jednym z pomysłów promowanych przez przedstawicieli Gazpromu był eksport dodatkowych 35 mld metrów sześciennych gazu do Chin za pośrednictwem istniejącej sieci gazociągów Kazachstanu.

15 kwietnia wysłannik Chin do Rosji Zhang Hanhui przebił próbny balon Gazpromu. „Dostawa [dodatkowego] gazu z Federacji Rosyjskiej przez Kazachstan nie jest możliwa, ponieważ jest jeden gazociąg i jest on przeciążony. Jeśli będziemy transportować [więcej] rosyjskiego gazu tą trasą, będziemy musieli wybudować nowy [rurociąg]. Jest to dość drogie. Strona rosyjska rozważa [tę opcję], ale nie jest ona realistyczna. W rzeczywistości to nie zadziała” – cytuje agencja Interfax słowa Zhanga dla rosyjskich dziennikarzy. Zhang upierał się, że aby ułatwić dodatkowy import chińskiego gazu, lepszym rozwiązaniem będzie już planowana trasa Power of Siberia 2 (PS-2) przez Mongolię.

Budowa PS-2 o przewidywanej przepustowości 50 mld m sześc. miała pierwotnie rozpocząć się w ubiegłym roku, ale projekt został opóźniony z powodu nierozwiązanych kwestii finansowania i czynników politycznych. Brak środków na sfinansowanie kosztów budowy nowych gazociągów przez Rosję i Gazprom wydaje się być jedną z głównych przeszkód. Gazprom stracił pieniądze po tym, jak firma straciła większość lukratywnych europejskich rynków gazu. Podmiot po raz pierwszy w swojej historii odnotował stratę w wysokości około 7 miliardów dolarów w 2023 roku; roczne straty wzrosły do około 10 miliardów dolarów w 2024 roku. Według niektórych doniesień medialnych straty Gazpromu mają wynieść 179 mld dolarów w ciągu najbliższych 10 lat przy obecnym kursie walutowym.

Media spekulują, że szykuje się poważna restrukturyzacja Gazpromu, w tym wyprzedaż aktywów i zwolnienia nawet 40 proc. załogi w centrali koncernu. Gazowy biznes Gazpromu ponosi katastrofalne straty, a wraz z nim w rosyjskim budżecie kończą się pieniądze, z których około 40 procent Kreml wydaje na wojnę. Gazprom musiał zaprzestać angażowania się w projekty rozwoju energetyki w Boliwii, Indiach, Tadżykistanie, Uzbekistanie i Wenezueli ze względu na ponoszone przez nie duże straty. Gazprom wycofał się z projektu „Szhpachty” w Uzbekistanie po wygaśnięciu umowy o podziale produkcji.

Państwa Azji Centralnej czerpały ostatnio korzyści z zakupu stosunkowo dużych ilości rosyjskiego gazu po mocno zaniżonych cenach. Jednak czynniki polityczne, w szczególności trwające represje Rosji wobec gastarbeiterów z Azji Centralnej, skłaniają urzędników w stolicach państw regionu do ponownego przemyślenia swojego podejścia do zakupów. Minister spraw zagranicznych Kirgistanu, Zheenbek Kulubajew, ogłosił 15 kwietnia, że Biszkek zamierza zmniejszyć zakupy rosyjskiego gazu, sugerując, że rosnące zainteresowanie Kirgistanu dywersyfikacją dostawców jest związane z brutalnym traktowaniem przez Rosję obywateli Kirgistanu. Kulubajew, przemawiając podczas posiedzenia parlamentu, wezwał potencjalnych kirgiskich migrantów zarobkowych do unikania Rosji.