Unia Europejska twierdzi, że wkracza w „nową erę” w stosunkach z krajami Azji Centralnej po szczycie mającym na celu zacieśnienie relacji z regionem zdominowanym przez Rosję i Chiny.

Przemawiając w ostatnim dniu szczytu, który odbył się w starożytnym mieście Jedwabnego Szlaku w Uzbekistanie, Samarkandzie, przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen powiedziała, że zalew globalnych ceł nałożonych przez prezydenta USA Donalda Trumpa 3 kwietnia pokazuje, jak ważne jest budowanie relacji w nowej erze.

„Jesteśmy w kolejnym punkcie zwrotnym. Pojawiają się nowe globalne bariery, mocarstwa na całym świecie tworzą nowe strefy wpływów” – podkreśliła von der Leyen w przemówieniu z 4 kwietnia. „Wiarygodni partnerzy jeszcze nigdy nie byli tak ważni. Chcemy odkrywać nowe drogi”.

UE chce zacieśnić więzi z Azją Środkową na przełomowym szczycie w Samarkandzie

Dwudniowy szczyt z udziałem przywódców Kazachstanu, Kirgistanu, Tadżykistanu, Turkmenistanu i Uzbekistanu odbywał się w czasie, gdy tradycyjny sojusznik Rosja i sąsiednie Chiny rywalizują o wpływy, a region realizuje pogłębienie więzi z Zachodem. Azja Centralna jest zainteresowana zaawansowaną technologią przemysłową Europy – z którą Rosja i Chiny mają trudności – podczas gdy Bruksela spogląda na cenne zasoby naturalne regionu.

Von der Leyen potwierdziła unijną inwestycję w wysokości 10 mld euro w Transkaspijski Międzynarodowy Szlak Transportowy (TITR), projekt, który może potencjalnie skrócić o połowę czas podróży między Europą a Azją Centralną, omijając Rosję. Von der Leyen zadeklarowała również dodatkową inwestycję w wysokości 12 mld euro w Global Gateway, aby rozpocząć nowy zestaw projektów rozwoju cyfrowego i infrastrukturalnego.

Inwestycja ma na celu poprawę łączności i handlu, zbliżenie pięciu krajów regionu do rynków europejskich i otwarcie drogi dostępu do bogactwa regionu w surowce krytyczne, takie jak uran, miedź, węgiel, tytan, mangan, lit, grafit, wolfram i antymon. „Chcemy być partnerami nie tylko w wydobyciu, ale także w budowaniu lokalnego przemysłu” – powiedziała von der Leyen.

Przywódcy Azji Centralnej starają się utrzymać równowagę w stosunkach z Moskwą i Pekinem, jednocześnie rozwijając więzi z Europą. Niemniej starają się również otworzyć granice między sobą po dziesięcioleciach słabo rozwiniętych stosunków. „Siedem, osiem lat temu granice między państwami były zamknięte. Nie było handlu, nie było tranzytu, nie było biznesu… Stosunki zostały zamrożone” – powiedział prezydent Uzbekistanu Szawkat Mirzijojew, który przewodniczył szczytowi.

„Nikt by nie pomyślał, że możemy się zjednoczyć, aby reprezentować region w negocjacjach z europejskimi przywódcami” – powiedział.