Coraz więcej mieszkańców Azji Centralnej uczy się chińskiego zamiast rosyjskiego czy angielskiego, przekonani, że chiński to język obcy przyszłości i że jego znajomość pomoże im znaleźć pracę w rosnącej liczbie chińskich firm i instytucji w ich krajach.

Większość mieszkańców Azji Centralnej uczących się chińskiego odbywa się w instytucjach finansowanych przez Chiny, ale coraz więcej osób otrzymuje takie nauki na lokalnych uniwersytetach lub u korepetytorów, co wskazuje, że wysiłki Pekinu na rzecz promocji swojej miękkiej siły w Azji Centralnej nabierają rozpędu.

Coraz więcej mieszkańców Azji Centralnej uczy się chińskiego, a nie rosyjskiego czy angielskiego. Wielu postrzega chiński jako język przyszłości, a jego znajomość pomoże im znaleźć pracę w rosnącej liczbie chińskich instytucji w Azji Centralnej oraz zbudować więzi z Pekinem. Większość mieszkańców Azji Centralnej uczących się chińskiego odbywa się w instytucjach finansowanych przez Chiny, a Chińska Republika Ludowa (ChRL) oferuje stypendia osobom, które zapisują się lub studiują w samej ChRL.

Skromne początki

Coraz więcej uczniów otrzymuje takie zajęcia na lokalnych uniwersytetach lub u korepetytorów, co wskazuje, że ten wysiłek Pekinu promujący miękką siłę w Azji Centralnej nabiera rozpędu. Obecnie liczba Azjatów Centralnych robiących to jest stosunkowo niewielka w porównaniu z tymi, którzy nadal uczą się rosyjskiego — języka umożliwiającego awans w czasach radzieckich i po nim, którego wszyscy chcący dołączyć do elit musieli się nauczyć — lub angielskiego, zwłaszcza od czasu uzyskania niepodległości przez państwa regionu w 1991 roku. Jednak liczba osób uczących się chińskiego szybko rośnie i pomaga Pekinowi rozszerzać i umacniać jego wpływy.

ChRL dąży do rozszerzenia handlu i wpływów w Azji Centralnej poprzez inicjatywę Pasa i Szlaku. Choć wiele rządów przyjęło to z zadowoleniem, część ich społeczeństwa była zaniepokojona rosnącą obecnością ChRL, a nawet atakowała Chińczyków, którzy przybyli do ich regionu. Aby zapobiec narastającym starciom i zdobyć więcej przyjaciół w tym regionie, Pekin rozpoczął szeroko zakrojone działania na rzecz wzmocnienia swojej miękkiej siły. Centralnym punktem tej polityki jest promowanie nauki języka chińskiego. Ten ruch pozwala ChRL zatrudnić mieszkańców Azji Centralnej zamiast własnych obywateli na miejscu i sprawia, że wielu mieszkańców regionu postrzega ChRL jako pozytywnego partnera na przyszłość.

Aby osiągnąć te cele miękkiej siły, Pekin otworzył do tej pory 13 Instytutów Konfucjusza w Azji Centralnej — pięć w Kazachstanie, cztery w Kirgistanie, dwa w Tadżykistanie i dwa w Uzbekistanie. Chociaż Pekin je finansuje, większość tych ośrodków nauki językowej nie jest niezależna, lecz współpracuje z lokalnymi uniwersytetami państwowymi, często oferując podwójne dyplomy. Raporty dają pewne wyobrażenie o ich rozmiarze i wzrostu, że do końca 2024 roku prawie 150 000 mieszkańców Azji Centralnej przystąpiło do testu znajomości języka chińskiego, z czego znaczna część zrobiła to w ciągu ostatnich trzech lat, a także twierdzenia, że liczba osób chcących się zapisać i następnie przystąpić do takich testów przekracza dostępne miejsca. Oprócz tych instytucji wspieranych przez Pekin oraz oferowania stypendiów przez rząd chiński mieszkańcom Azji Centralnej, którzy chcą studiować chiński w samej ChRL, coraz więcej państwowych uniwersytetów w regionie oferuje nauczanie chińskiego, a prywatne agencje korepetycyjne powstają, z kilkuset takimi prywatnymi ośrodkami otwartymi we wszystkich 5 państwach Azji Centralnej.

Rzucenie wzywania rosyjskiemu i tureckiemu?

Rozwój wiedzy języka chińskiego na tym obszarze niepokoi Moskwę, która od dawna postrzega ten region jako swoje otoczenie i kładzie szczególny nacisk na używanie języka rosyjskiego jako języka łączącego te kraje z Rosją. Władimir Putin powtórzył ten punkt w tym miesiącu podczas spotkania Wspólnoty Niepodległych Państw w Turkmenistanie. On i jego reżim prawdopodobnie uznają to rozszerzenie wiedzy języka chińskiego w Azji Centralnej za kolejny znak malejącego wpływu Moskwy, który obecnie nie jest w stanie spowolnić, nie mówiąc już o zatrzymaniu czy odwróceniu. Ostatnio podkreślono to, gdy rosyjscy urzędnicy zareagowali negatywnie na użycie chińskiego przez prezydenta Kazachstanu Kasyma-Żomarta Tokajewa, który jest byłym dyplomatą, który dobrze zna ten język i nie waha się go używać.

Rosja nie jest jedynym krajem, który będzie dotknięty ciągłym rozszerzaniem wiedzy języka chińskiego w Azji Centralnej. Turcja, która dążyła do promowania świata tureckiego ze wspólnym alfabetem i językiem, będzie zaniepokojona tym, co oznacza rosnąca obecność chińskiego dla jej wpływów w Azji Centralnej. Niektórzy na Zachodzie zakładali, że angielski zastąpi rosyjski jako lingua franca regionu, integrując Azję Centralną z szerszym światem. Takie obawy nie są bezpodstawne, ale przynajmniej na razie są przedwczesne. Liczba mieszkańców Azji Centralnej mówiących po chińsku jest wciąż dość mała, a znacznie mniej liderów politycznych państw regionu zna ten język i postrzega go jako okno na swoją przyszłość. Takie obawy w stolicach odległych od Azji Centralnej prawdopodobnie nasilą się w nadchodzących tygodniach, gdy Pekin ogłasza to, co nazywa „boomem” w nauce języka chińskiego w państwach regionu.

Elity języków obcych, których się uczą i używają, wiele mówią o tym, jak postrzegają pozycję swoich krajów na mapie geopolitycznej. Znajomość języka chińskiego nie osiągnęła jeszcze takiego poziomu w regionie, ale jasne jest, że jeśli więcej Azjatów, zwłaszcza elit z Azji Centralnej, nauczy się chińskiego, będzie to miało wpływ na więcej niż tylko słowa. Pomoże to kształtować ich postrzeganie przyszłości geopolitycznej swoich krajów, czyniąc zdobywanie wiedzy chińskiej przez mieszkańców Azji Centralnej ważniejszym wskaźnikiem postrzegania ich przyszłości i kierunku zmierzania ich krajów niż wiele projektów infrastrukturalnych, które zazwyczaj przyciągają znacznie większą uwagę.