Waszyngton postrzega Azję Centralną jako kluczowego partnera w dostawach minerałów krytycznych. 10 czerwca Astana była gospodarzem kolejnej rundy negocjacji między Stanami Zjednoczonymi a krajami Azji Centralnej w formacie C5+1, poświęconych współpracy w dziedzinie minerałów krytycznych.

Specjalny wysłannik USA ds. Azji Południowej i Centralnej, Sergio Gore, powiedział, że Waszyngton zamierza znacząco wzmocnić zaangażowanie w regionie, który postrzegany jest jako ważny węzeł globalnego handlu, łączności transportowej i zrównoważonych łańcuchów dostaw.

Według Gore’a, Azja Centralna od dawna nie otrzymuje wystarczającej uwagi ze strony Stanów Zjednoczonych, ale administracja prezydenta Donalda Trumpa zamierza zmienić tę sytuację. „Prezydent Trump rozumie znaczenie Azji Centralnej dla globalnego handlu, łączności i kluczowych minerałów” – powiedział Gore.

Podkreślił, że Waszyngton jest zainteresowany rozwijaniem obopólnie korzystnej współpracy z krajami regionu, a jednym z kluczowych obszarów partnerstwa są minerały krytyczne niezbędne dla przemysłu wysokich technologii, przemysłu, infrastruktury i sektora obronnego. „Nasze bezpieczeństwo ekonomiczne zależy od możliwości dywersyfikacji dostępu do minerałów krytycznych. Zapewnienie niezawodnego dostępu do tych materiałów wymaga nie tylko zwiększenia produkcji, ale także budowania zrównoważonych, przejrzystych i rynkowych łańcuchów dostaw we ścisłej współpracy z zaufanymi partnerami” – powiedział Gore.

Przedstawiciel USA zauważył, że to właśnie w tym kontekście kraje Azji Centralnej są przez Waszyngton uznawane za obiecujących sojuszników. Gore dodał również, że Amerykańska Korporacja Finansowania Rozwoju Rozwoju (IMC) bada możliwości inwestycyjne w regionie. Mowa o projektach w dziedzinie wydobycia minerałów krytycznych, telekomunikacji oraz infrastruktury transkaspijskiej. Według niego bogata baza surowców mineralnych Azji Centralnej może stać się fundamentem nowej fali industrializacji.

Kazachstan z kolei wykorzystał platformę negocjacyjną, aby promować swój potencjał nie tylko jako dostawca surowców, ale także jako przyszłe centrum przetwórstwa, logistyki i technologii w łańcuchach dostaw minerałów krytycznych. Minister Przemysłu i Budownictwa Kazachstanu Jersajin Nagaspajew przypomniał, że współpraca w tym obszarze aktywnie się rozwija po wizycie kazachskiego prezydenta Kassyma-Żomarta Tokajewa w Waszyngtonie w listopadzie 2025 roku. Jednym z rezultatów tych negocjacji było podpisanie memorandum o porozumieniu między Kazachstanem a Stanami Zjednoczonymi dotyczące minerałów krytycznych.

Jako przykład praktycznej współpracy minister wskazał wspólne projekty z Cove Capital dotyczące rozwoju złóż wolframu. Wcześniej spółka zależna otrzymała kontrolny udział w projekcie, obejmującym pola North Katpar i Upper Kairakty w regionie Karagandy. Według Nagaspajewa, w Kazachstanie znajduje się ponad 9,5 tysiąca złóż mineralnych, w tym ponad 100 obiektów z rezerwami metali ziem rzadkich i rzadkich. Zauważył również, że od 2018 roku wolumen inwestycji w badania geologiczne potroił się i przekroczył 1 miliard dolarów.

Powiązał także agendę krytycznych minerałów z Transkaspijską Międzynarodową Trasą Transportową oraz Korytarzem Środkowym, który Kazachstan promuje jako trasę łączącą Azję i Europę, nie polegając wyłącznie na tradycyjnych północnych szlakach. Projekt rozwoju pól North Katpar i Upper Kairakty, realizowany przez Cove Kaz Capital i Tau-Ken Samruk, wcześniej przyciągał uwagę mediów. Według Financial Times, synowie Donalda Trumpa zainwestowali w firmę związaną z projektem, co wywołało dyskusje w Stanach Zjednoczonych na temat możliwego konfliktu interesów. Jednocześnie nie przedstawiono żadnych dowodów na ich wpływ na uzyskanie licencji ani wsparcia państwowego dla projektu.

Wcześniej pojawiły się doniesienia, że minister przemysłu i nowych technologii Tadżykistanu, Szerali Kabir, spotkał się w Astanie ze specjalnym wysłannikiem prezydenckim USA ds. Azji Południowej i Centralnej, Sergio Gore, i przedstawił mu potencjał mineralny Tadżykistanu. Szerali Kabir powiedział, że kraj ma znaczący potencjał w wydobyciu i przetwarzaniu strategicznych surowców.

Według niego w kraju zidentyfikowano około 800 złóż metali i minerałów, w tym litu, antymonu, miedzi i pierwiastków ziem rzadkich, jednak badania geologiczne przeprowadzono tylko na 5 proc. tych stanowisk. Otwiera to szerokie możliwości przyciągania zagranicznych inwestycji w branży. Minerały krytyczne odgrywają kluczową rolę w rozwoju zielonej gospodarki i transformacji energetycznej. Są wykorzystywane w produkcji baterii do pojazdów elektrycznych, elektroniki, sprzętu telekomunikacyjnego oraz innych zaawansowanych technologicznie produktów. Do takich zasobów należą lit, kobalt, nikiel, grafit, neodym i wiele innych pierwiastków.