Azerbejdżan i Chińska Republika Ludowa (ChRL) podpisały szereg nowych umów o współpracy w zakresie energii odnawialnej, w tym słonecznej i wiatrowej, wzmacniając wspólne cele w zakresie redukcji emisji dwutlenku węgla i rozwoju zielonej energii.

Tanie technologie odnawialne ChRL mogą pomóc Azerbejdżanowi w niedrogim rozszerzeniu sektora odnawialnej energii, uwalniając gaz ziemny na europejski eksport i zwiększając dochody krajowe, jednocześnie tworząc krajowe miejsca pracy i redukując emisje.

Projekty te są zgodne z celami energetycznymi Azerbejdżanu do 2030 r. i ambicjami stania się regionalnym hubem zielonej energii, a także z perspektywami rozszerzenia współpracy w zakresie krajowych zdolności produkcyjnych i technicznych. Podczas wizyty prezydenta Azerbejdżanu Ilhama Alijewa w Chińskiej Republice Ludowej podpisano szereg nowych umów, symbolizujących pogłębiające się więzi między oboma krajami. Skupienie się w kilku umowach na współpracy w zakresie energii odnawialnej stanowi krok naprzód w wysiłkach Azerbejdżanu na rzecz zwiększenia produkcji czystej energii przy jednoczesnym wzmocnieniu więzi z ChRL.

Nowe porozumienia z Pekinem

Jedna z umów związanych ze współpracą w zakresie energii odnawialnej obejmowała partnerstwo inwestycyjne między Ministerstwem Energii Azerbejdżanu a Universal Solar Azerbaijan LLC na budowę elektrowni słonecznej o mocy 100 megawatów (MW) w Gobustanie, która ma zostać oddana do użytku w 2026 r. Podpisano kolejne umowy wdrożeniowe na pływającą elektrownię słoneczną o mocy 100 MW z magazynem energii o mocy 30 MW na jeziorze Bojukshor z China Datang Overseas Investment Co. Ltd. oraz elektrownię słoneczną o mocy 160 MW z SOCAR Green LLC i PowerChina Resources Limited, która ma zostać uruchomiona w 2028 roku. Protokół ustaleń został podpisany między Ministerstwem Energii Azerbejdżanu, SOCAR Green LLC, China Datag i PowerChina w sprawie oddzielnego projektu morskiej energetyki wiatrowej o mocy dwóch gigawatów (GW). Inny protokół ustaleń z Instytutem Planowania i Inżynierii Energii Elektrycznej ChRL koncentrował się na planowaniu systemu elektroenergetycznego i integracji odnawialnych źródeł energii z siecią po 2028 roku. Umowy te podkreślają silne dwustronne zaangażowanie w długoterminowy rozwój odnawialnej energii i redukcję emisji dwutlenku węgla.

Współpraca Azerbejdżanu z ChRL w zakresie energii odnawialnej przynosi Baku korzyści zarówno gospodarcze, jak i strategiczne. Z ekonomicznego punktu widzenia współpraca z ChRL umożliwia efektywną kosztowo realizację projektów związanych z energią odnawialną. Szybki rozwój ChRL w produkcji odnawialnej energii doprowadził do 50-procentowej redukcji kosztów modułów fotowoltaicznych, podczas gdy technologie wiatrowe na lądzie i morzu są o 40-70 procent tańsze w porównaniu z innymi rynkami Azji i Pacyfiku. Te niższe koszty sprawiają, że przyspieszenie transformacji Azerbejdżanu jest bardziej wykonalne finansowo, co pozwala na szybką rozbudowę mocy słonecznych i wiatrowych przy zmniejszonych nakładach. Realizacja tych umów pomoże Azerbejdżanowi zwiększyć krajową produkcję energii ze źródeł odnawialnych przy jednoczesnym uwolnieniu gazu ziemnego na eksport. Na przykład projekt energii słonecznej w Gobustanie, opracowany we współpracy z Universal Energy, ma generować około 180 milionów kilowatogodzin (kWh) energii elektrycznej rocznie i zaoszczędzić 39 milionów metrów sześciennych gazu ziemnego.

Odciążenie gazu

Rezerwy gazu ziemnego mogą zostać przekierowane na rynki europejskie, zwiększając dochody Azerbejdżanu z eksportu i przyczyniając się do zrównoważonego wzrostu gospodarczego. Ponadto realizacja tych umów stworzy nowe możliwości zatrudnienia w Azerbejdżanie. Poza wymiarem gospodarczym projekty te przyczynią się również do zmniejszenia emisji dwutlenku węgla, złagodzenia degradacji środowiska i promowania długoterminowej poprawy zdrowia publicznego. Jeśli chodzi o korzyści strategiczne, współpraca Azerbejdżanu z ChRL jest ściśle zgodna z krajowymi celami w zakresie energii odnawialnej. Azerbejdżan dąży do prawie podwojenia zainstalowanej mocy wytwórczej do 2030 roku, celując w 6,5 GW połączonej energii słonecznej, wiatrowej i wodnej, przy czym odnawialne źródła energii stanowią co najmniej 30 procent miksu energetycznego kraju. Oczekuje się, że realizacja porozumień z ChRL w znacznym stopniu przyczyni się do osiągnięcia tych celów i przyspieszenia zielonej transformacji energetycznej Azerbejdżanu.

Pogłębienie stosunków z ChRL nie tylko wspiera osiąganie krajowych celów energetycznych, ale także przyczynia się do szerszych wysiłków Azerbejdżanu na rzecz przekształcenia się z tradycyjnego eksportera węglowodorów w wschodzące państwo zaangażowane w zieloną transformację. Jest to szczególnie istotne w świetle roli Azerbejdżanu jako gospodarza COP29 w 2024 r., który stanowił cenną platformę do wzmocnienia jego pozycji międzynarodowej jako kraju patrzącego w przyszłość, zorientowanego na odnawialną energię. W tym kontekście rozszerzenie współpracy energetycznej z ChRL wzmacnia również ambicje Azerbejdżanu, aby zaprezentować się jako aktywny i skoncentrowany na zrównoważonym rozwoju podmiot w globalnej transformacji energetycznej. Azerbejdżan dąży do umocnienia swojej pozycji jako hubu zielonej energii na Kaukazie Południowym poprzez zwiększenie produkcji energii ze źródeł odnawialnych i eksport energii elektrycznej na rynki europejskie. Porozumienia w sprawie rozwoju farm słonecznych i wiatrowych oraz współpraca z ChRL w zakresie integracji sieci i planowania systemu przesyłowego są niezbędne do zapewnienia, że zwiększona produkcja energii ze źródeł odnawialnych może być efektywnie przesyłana zarówno na rynek krajowy, jak i eksportowy.

Wymierne i liczne korzyści

Rozbudowa infrastruktury energii odnawialnej w Azerbejdżanie jest zgodna z trójstronnymi i wielostronnymi umowami z Kazachstanem i Uzbekistanem w sprawie wspólnego eksportu energii elektrycznej do Europy. Inicjatywy te nie tylko wspierają eksport energii, ale także dają Azerbejdżanowi strategiczną szansę na wzmocnienie jego roli jako kluczowego kraju tranzytowego w realizacji Korytarza Zielonej Energii łączącego Azję Centralną, Kaukaz Południowy i Europę. Współpraca z ChRL przynosi cenne korzyści gospodarcze i strategiczne, ale jednocześnie stanowi podstawę do rozważenia strategii Azerbejdżanu w zakresie energii odnawialnej. Azerbejdżan dąży do zwiększenia mocy w zakresie energii odnawialnej, import technologii słonecznych i wiatrowych z ChRL może wpłynąć na możliwości udziału lokalnego przemysłu, jeśli Azerbejdżan chce również rozwijać krajowe zdolności produkcyjne i maksymalizować korzyści gospodarcze z rozwoju energii odnawialnej.

W miarę jak te zaawansowane systemy solarne, wiatrowe i magazynowania energii zaczną działać, Azerbejdżan może być zmuszony do opracowania strategii zarządzania długoterminowymi relacjami serwisowymi i wymaganiami dotyczącymi wiedzy technicznej przez cały wieloletni okres eksploatacji tych aktywów. Rozważania te są szczególnie istotne w przypadku innowacyjnych technologii, takich jak pływające instalacje słoneczne i morska energetyka wiatrowa na Morzu Kaspijskim, gdzie specjalistyczna wiedza i sprzęt będą miały istotne znaczenie dla bieżącej działalności. W tym kontekście, mimo że obecne umowy już teraz zapewniają Azerbejdżanowi znaczne korzyści gospodarcze i strategiczne, nadal istnieją dodatkowe możliwości pogłębienia i poszerzenia korzyści płynących ze współpracy z ChRL. Inicjatywy takie jak organizowanie kompleksowych programów szkoleniowych, ułatwianie transferu umiejętności i tworzenie wspólnych ośrodków badawczych w celu dostosowania technologii do lokalnych warunków mogą znacznie poprawić wyniki.

Rozszerzenie współpracy poza realizację projektu o produkcję komponentów i rozwój lokalnego łańcucha dostaw może przynieść wymierne efekty. Środki te nie tylko stworzyłyby nowe możliwości zatrudnienia i wzmocniłyby lokalną wiedzę fachową, ale także wspierałyby szerszą dywersyfikację gospodarczą, gwarantując, że rozwój energii odnawialnej w znaczący sposób przyczyni się do osiągnięcia długoterminowych celów rozwoju narodowego Azerbejdżanu. W dyskusji wydaje się jednak brakować oceny ryzyka związanego z dalszym zaangażowaniem ChRL na Kaukazie Południowym w czasie, gdy region ten poza Rosją szuka partnerstw międzynarodowych.