Wybory parlamentarne w Kazachstanie 23 sierpnia były ważnym krokiem w rozwoju politycznym kraju, kończąc tworzenie zaktualizowanego systemu rządów na mocy nowej konstytucji, która weszła w życie w lipcu. Wybory mają również istotne konsekwencje dla wysiłków na rzecz rozszerzenia handlu światowego.

Nowy jednoizbowy parlament, Kurułtaj, będzie zdominowany przez członków pro prezydenckiej partii Adylet, która zdobyła nieco ponad 71 procent głosów. Reprezentowane będą także cztery inne partie. Frekwencja wyniosła 74 procent. Te liczby mówią tylko niewielką część historii.

Prawdziwe znaczenie polega na tym, że Kurułtaj ma zerwać z dotychczasowymi praktykami, poprawiając odpowiedzialność i przejrzystość. Proces reform zainicjowany przez prezydenta Kassyma-Żomarta Tokajewa ma na celu redystrybucję władzy politycznej między instytucje państwowe, usprawnienie systemu reprezentacji oraz uczynienie procesu ustawodawstwa bardziej efektywnym i skutecznym.

Wielowektorowa polityka Kazachstanu

Przekształcenie instytucjonalnej architektury Kazachstanu zbiega się z pojawieniem się nowego etapu zaangażowania kraju w politykę zagraniczną z kluczowymi partnerami, w tym ze Stanami Zjednoczonymi. Dla decydentów z Waszyngtonu reformy te mogą zapoczątkować ukształtowanie bardziej uporządkowanego i przewidywalnego środowiska politycznego i prawnego, co jest ważne dla długoterminowej współpracy gospodarczej i strategicznej. W tym względzie zmiany konstytucyjne otwierają nowe okno możliwości dla administracji Trumpa, które może umożliwić intensyfikację już pogłębiającego się dialogu. Stabilność polityczna, przewidywalność instytucji oraz zdolność Kazachstanu do prowadzenia długoterminowej polityki gospodarczej są bezpośrednio powiązane z interesami amerykańskiego biznesu i strategicznymi interesami Waszyngtonu.

W ostatnich miesiącach wzrosły kontakty na najwyższym szczeblu między USA a Kazachstanem, w tym konsultacje polityczne i dyskusje na temat inicjatyw gospodarczych i inwestycyjnych. Te kontakty postrzegane są jako część szerszego trendu pragmatyzacji współpracy dwustronnej oraz wzmacniania relacji gospodarczych. Kazachstan zajmuje strategiczną pozycję handlową, stojąc na rozdrożu łączącym Chiny, Rosję, Basen Kaspijski i Azję Południową. Kraj posiada również znaczne zasoby zasobów naturalnych i staje się coraz bardziej znaczącym uczestnikiem nowych euroazjatyckich szlaków transportowych i gospodarczych.

Czy nadchodzi czas aby Waszyngton w pełni wykorzystał liczne możliwości handlowe, jakie oferuje Kazachstan? Jednym z najbardziej obiecujących obszarów współpracy między Stanami Zjednoczonymi a Kazachstanem są minerały krytyczne. Waszyngton dąży do dywersyfikacji globalnych łańcuchów dostaw materiałów ważnych dla zaawansowanych technologii, energii i przemysłu. Kazachstan z kolei posiada znaczącą bazę zasobów mineralnych i interesuje się nie tylko eksportem surowców, ale także przyciąganiem technologii, inwestycji oraz tworzeniem przemysłów o wyższej wartości dodanej.

Korytarze transportowe

Dlatego współpraca w sektorze powinna przyspieszyć, przechodząc szybciej od ogólnych oświadczeń politycznych do dyskusji o konkretnych projektach – od eksploracji geologicznej do przetwarzania. Nowy system polityczny Kazachstanu, memorandum o współpracy USA-Kazachstan w dziedzinie minerałów krytycznych oraz późniejsza intensyfikacja dialogu tworzą dla tego instytucjonalną podstawę. Łączność transportowa stanowi drugi obszar przecinania się interesów USA i Kazachstanu. Znany jako Korytarz Środkowy, rozwijająca się sieć trans-kaspijskich szlaków handlowych może znacznie rozszerzyć handel między Azją Centralną a Zachodem.

Dla Kazachstanu jest to okazja, by przemienić swoje położenie geograficzne w przewagę gospodarczą. Dla Stanów Zjednoczonych rozwój alternatywnych szlaków eurazjatyckich ma szersze znaczenie strategiczne – zwiększenie odporności międzynarodowych łańcuchów dostaw i rozszerzenie powiązań gospodarczych Azji Centralnej z rynkami światowymi. Rozwój Środkowego Korytarza będzie wymagał znacznych inwestycji w infrastrukturę kolejową, portową i logistyczną. Będzie to również wymagało większej uwagi na ważne kwestie, które mogą wpłynąć na handel, zwłaszcza na kurczenie się poziomu wody Morza Kaspijskiego.

Aby Korytarz Środkowy osiągnął swój pełny potencjał, szczególnie ważne będzie zaangażowanie partnerstw publiczno-prywatnych, kapitału prywatnego oraz międzynarodowych instytucji finansowych. Kazachstan pracuje nad poprawą warunków ułatwiających takie uczestnictwo. Podejście USA do Azji Centralnej się zmienia. Waszyngton coraz częściej postrzega region jako niezależny obszar gospodarczy i geopolityczny, a nie wyłącznie jako przestrzeń rywalizacji między wielkimi mocarstwami. To tutaj znaczenie reform politycznych wykracza poza politykę wewnętrzną. Im bardziej odporne są instytucje narodowe, tym większa przestrzeń dla długoterminowej współpracy gospodarczej i politycznej z partnerami zewnętrznymi.

Przed wyborami kazachscy przywódcy skupiali się na zmianie architektury konstytucyjnej. Teraz uwaga skupia się na nowym organie ustawodawczym. Nowy Kurułtaj będzie musiał zająć się kwestiami bezpośrednio istotnymi dla inwestorów i partnerów międzynarodowych. Do tych kwestii należą jakość ustawodawstwa, wiarygodność ochrony inwestycji, rozwój biznesu, skuteczność administracji publicznej, polityka infrastrukturalna oraz modernizacja gospodarcza.

Wybory do Kurułtaju zakończyły kształtowanie nowej instytucjonalnej struktury Kazachstanu. Teraz to właśnie nowo wybrani ustawodawcy muszą podtrzymać intencje nowego systemu konstytucyjnego. Jego stabilność będzie określana przez deklaracje. Jednym z głównych zadań nowo wybranej izby w nadchodzących miesiącach i latach będzie pokazanie międzynarodowym inwestorom, w tym tym w Stanach Zjednoczonych, że istnieje jaśniejszy system instytucjonalny dla kolejnego etapu współpracy z Kazachstanem.