Azerbejdżańska państwowa firma energetyczna SOCAR ogłosiła, że sprzedaje gaz ziemny Austrii i Niemcom. Pozostaje pytanie, czy Baku zdoła osiągnąć obiecany cel dostarczenia 20 miliardów metrów sześciennych gazu do Unii Europejskiej w najbliższej przyszłości.
Lider Azerbejdżanu Ilham Alijew, przemawiając na marginesie Światowego Forum Ekonomicznego w Davos, powiedział, że nowe ustalenia eksportowe zwiększają liczbę krajów, którym Azerbejdżan dostarcza gaz, do 16 krajów, z których 10 jest członkami UE.
Jednak ogłoszenie to nie wyjaśnia, czy Baku pozostaje na dobrej drodze, by spełnić zobowiązanie z 2022 roku dotyczące podwojenia eksportu gazu do UE w ciągu najbliższych kilku lat do 20 mld cm³. Pierwotny cel realizacji to 2027 rok, choć Azerbejdżan już przesunął ten termin. SOCAR ujawnił niewiele szczegółów dotyczących umów dostawowych z Austrią i Niemcami. Firma oświadczyła jedynie, że dostawy będą realizowane przez Transadriatycki Rurociąg (TAP), najbardziej na zachód wysunięty odcinek Południowego Korytarza Gazowego, który dostarcza gaz z Azerbejdżanu do Europy.
Co wiemy o nowym kierunku dostaw?
Austriacko-niemieckie dostawy mogą być powiązane z niedawnym ogłoszeniem firmy operacyjnej TAP, która od stycznia tego roku zwiększała zdolność gazociągu o 1,2 mld m³. Eksport do Niemiec może być częścią umowy z SEFE, państwowym niemieckim podmiotem energetycznym, ogłoszonej w połowie 2025 roku. Na mocy tej umowy SOCAR ma dostarczać do 1,5 mld rocznie przez 10 lat.
Ministerstwo energii Azerbejdżanu wydawało regularne miesięczne biuletyny dotyczące produkcji i eksportu ropy i gazu. Od kwietnia 2025 roku wydano tylko trzy biuletyny.
Najnowsze dane, opublikowane 12 stycznia, pokazują, że całkowita roczna produkcja gazu w Azerbejdżanie w 2025 roku wyniosła 51,5 mld m³, co stanowi wzrost o 2,4 procent w porównaniu z 2024 rokiem i niższy wzrost niż jest to potrzebne, jeśli Baku ma nadzieję znacząco zwiększyć eksport do Europy. Eksport Azerbejdżanu do UE faktycznie nieznacznie spadł w 2025 roku, osiągając łącznie 12,8 mld cm³, co stanowi spadek o 1 procent w porównaniu z rokiem poprzednim.
Większość eksportu gazu Azerbejdżanu pochodzi z jednego pola, obsługiwanego przez BP Shah Deniz, którego produkcja jest obecnie rozszerzana w ramach drugiej fazy rozwoju. Jednak BP nigdy nie potwierdziło przewidywanego wzrostu tempa produkcji Shah Deniz ani nie ujawniło, ile gazu spodziewa się wydobyć z głębokich złóż gazu zidentyfikowanych poniżej pola naftowego ACG. Mniej niż 18 miesięcy temu firma z entuzjazmem ogłaszała odkrycie nowych złóż ACG, a mniej niż trzy miesiące temu potwierdziła, że spodziewa się rozpocząć produkcję w pierwszej połowie 2026 roku.
Jedynym operatorem oferującym wyraźniejsze cele był TotalEnergies, którego pole Absheron wyprodukowało 1,6 mld m³ w 2025 roku. Planowana jest druga faza rozwoju Absheron, która mogłaby zwiększyć roczną produkcję do 6 mld cm³, jeśli TotalEnergies zgodzi się na niezbędne inwestycje. Do tej pory nie ogłoszono decyzji inwestycyjnej. Niepewność co do terminów nie powstrzymała Baku przed obietnicą dużej części dodatkowej produkcji z Absheronu dla Turcji. Turecki minister energii Alparslan Bayraktar ogłosił 4 stycznia, że Ankara zawarła nową umowę na przyjmowanie gazu o wydajności 2,25 mld rocznie od 2029 roku. Ponieważ Ankara chce zmniejszyć zależność od rosyjskiego gazu, umowa jest dobrą wiadomością dla Turcji, zakładając, że planowana rozbudowa pola Absheron zostanie zrealizowana.
Brak informacji o rezerwach i przyszłej produkcji idzie w parze z brakiem jasności co do planów rozbudowy trzech rurociągów tworzących Południowy Korytarz Gazowy. Azerbejdżan potrzebuje zwiększenia całkowitej ilości korytarza, aby umożliwić dalszy eksport do UE. Wiadomości o rozbudowie rurociągu TAP w celu umożliwienia całkowitego wolumenu eksportu na poziomie 11,5 mld m³ rocznie dają pewne pewne potwierdzenie zaangażowania Azerbejdżanu w zwiększenie eksportu do Europy. Mimo to obecna przepustowość TAP odstaje do maksymalnego potencjału trasy wynoszącej 20 mld m³ rocznie, czyli tej samej objętości, jaką Baku obiecało Europie w 2022 roku.
Nie ma żadnych wskazówek, kiedy lub czy zostaną podjęte działania w zainwestowane w rozszerzenie TAP do maksymalnej wydajności. To samo dotyczy TANAP i Rurociągu Południowokaukaskiego (SCP). Obie trasy wymagają nowej infrastruktury a SCP wymaga także położenia dodatkowego rurociągu, aby Baku mogło zwiększyć roczny eksport do UE nawet do 16 mld m³.