Amerykańscy urzędnicy wciąż wyrażają entuzjazm dla rozszerzenia handlu minerałami krytycznymi z państwami Azji Centralnej. Tylko podczas gdy Waszyngton rozmawia, Chiny podejmują konkretne działania, aby rozszerzyć swoją kontrolę nad obfitymi zasobami regionu.

Podczas niedawnego przesłuchania w Senacie Julie Stufft, nominowana przez administrację Trumpa na wysłannika USA do Kazachstanu, potwierdziła zainteresowanie USA rozwojem sektora minerałów krytycznych w Azji Centralnej.

„Prawie połowa minerałów uznanych przez [US Geological Survey] za krytyczne dla naszej gospodarki i bezpieczeństwa narodowego znajduje się w Kazachstanie, a jednym z moich głównych celów, jeśli zostanie to potwierdzone, będzie zapewnienie, że amerykańskie inwestycje w tym sektorze będą miały miejsce” – stwierdziła. Dodała, że priorytetem polityki zagranicznej USA jest również ograniczenie chińskich wpływów w sektorze mineralnym w regionie.

Komentarze Stufft są zgodne z powtarzającymi się oświadczeniami sekretarza stanu USA Marco Rubio i innych najwyższych urzędników administracji od czasu powrotu Donalda Trumpa na urząd prezydenta w styczniu. Państwa Azji Centralnej są relatywnie chętne udziałowi USA w rozwoju potencjału sektora, a także dążą do ograniczenia chińskich wpływów gospodarczych przy jednoczesnej dywersyfikacji opcji handlowych. Jednak niektórzy urzędnicy z tego obszaru po cichu skarżą się, że nie podjęto żadnych działań w odpowiedzi na amerykańskie deklaracje intencji.

Tymczasem Chiny, które już teraz mają silną pozycję w sektorze wydobywczym Azji Centralnej, agresywnie zacieśniają swoją kontrolę. 6 sierpnia chiński podmiot państwowy China National Gold Group zawarł umowę z Ministerstwem Górnictwa i Geologii Uzbekistanu, dotyczącą współpracy w takich dziedzinach jak „badania geologiczne w obiecujących obszarach dla metali szlachetnych i minerałów krytycznych”. Umowa zawiera również postanowienia dotyczące wspólnych przedsięwzięć górniczych, a także „produkcji produktów o wysokiej wartości dodanej, transferu technologii, szkolenia personelu i finansowania obiecujących projektów”.

Pod koniec lipca Stowarzyszenie Chińskich Przedsiębiorców w Uzbekistanie zaproponowało utworzenie funduszu inwestycyjnego o wartości 500 milionów dolarów w celu rozwoju potencjału minerałów w tym kraju. Plan zawiera zapisy dotyczące prowadzenia wspólnych badań, opracowywania wspólnych standardów środowiskowych i szkolenia personelu, zgodnie z oświadczeniem wydanym przez uzbeckie Ministerstwo Górnictwa i Geologii. Również pod koniec lipca uzbeccy urzędnicy wyrazili zainteresowanie chińską propozycją utworzenia metalurgicznego parku przemysłowego w pobliżu Taszkentu. W raporcie rozpowszechnianym przez państwowy dziennik UzDaily napisano, że strony „wypracują warunki podpisania stosownego porozumienia”.

Chińskie firmy wytrwale budują również dominujące pozycje w innych szybko rozwijających się sektorach gospodarki w Azji Centralnej, w tym w energetyce odnawialnej i sztucznej inteligencji. 24 lipca Ministerstwo Energetyki Uzbekistanu i Shanghai Linkwise Data Intelligence podpisały protokół ustaleń w sprawie budowy centrum danych o mocy 300 megawatów w Bucharze. Niektórzy amerykańscy analitycy twierdzą, że nawet jeśli Stany Zjednoczone zintensyfikują swoje działania, będzie im trudno konkurować z Chinami w sektorze minerałów krytycznych w Azji Centralnej.

Tylko dlatego, że w regionie znajdują się minerały krytyczne, nie oznacza to, że Stany Zjednoczone mają do nich łatwy dostęp. Bliższe przyjrzenie się regionowi, infrastrukturze, zarządzaniu, topografii i złożoności geopolitycznej stawia przed amerykańskimi firmami liczne wyzwania. Jakakolwiek możliwość znaczącego handlu minerałami krytycznymi między USA a Azją Centralną będzie wymagała szybkiego rozwoju Korytarza Środkowego który wciąż jest w powijakach.

W obecnym stanie korytarz nie jest w stanie zaspokoić krytycznego zapotrzebowania Stanów Zjednoczonych na minerały. Jego ograniczona przepustowość i ponadprzeciętne koszty tranzytu przyniosłyby niewielkie korzyści strategiczne amerykańskim firmom. Aby inwestorzy dostrzegli korzyści płynące z wydobycia krytycznych minerałów w Azji Centralnej, konieczne jest usprawnienie tras tranzytowych.