Duszanbe i Teheran zawarły porozumienie o długoterminowej współpracy w sektorze energetycznym, które przewiduje dostawy irańskich produktów naftowych i ropy do tadżyckich rafinerii.

Rozmowy odbyły się 15 sierpnia w Teheranie z udziałem ministra energii i zasobów wodnych Tadżykistanu Dalera Jumy, ministra transportu Azima Ibrohima oraz szefa Orienbank Hassana Asadullozody. Ze strony irańskiej w spotkaniu uczestniczył minister ropy Mohsen Paknejad.

Według Paknejada, główna część rozmów w ciągu ostatnich dwóch lat koncentrowała się na możliwości eksportu nadwyżek irańskich produktów naftowych do Tadżykistanu, aby rozwiązać problemy, z jakimi republika boryka się w sektorze energetycznym. „Naszym celem jest opracowanie podstaw długoterminowego kontraktu z Tadżykistanem na dostawy paliwa i ropy naftowej potrzebnej dla jego rafinerii”.

Zwiększenie wolumenu dostaw z Iranu

W Tadżykistanie działają dwie rafinerie ropy o łącznej pojemności projektowej około 500 tysięcy ton rocznie. Aby wdrożyć zawarte porozumienia, strony utworzą wspólną grupę ekspertów. Będzie analizować techniczne i logistyczne szczegóły współpracy oraz opracować projekt długoterminowego porozumienia. Paknejad zauważył, że większość wcześniej zawartych porozumień między krajami przechodzi już w fazę praktyczną.

Strona tadżycka potwierdziła swoje zainteresowanie zwiększaniem importu. Minister energii Daler Juma zauważył, że Tadżykistan dąży do zwiększenia importu produktów naftowych z Iranu, zwłaszcza w kontekście globalnego kryzysu energetycznego, który dotknął również republikę. Według niego, rodzaj produktów i wymagane wolumeny zostały szczegółowo omówione podczas spotkania. Strony rozważały także możliwość wprowadzenia preferencyjnych cen na rynek tadżycki.

Podczas rozmów szczególną uwagę poświęcono infrastrukturze transportowej. Tadżycki minister transportu Azim Ibrohim, który również kieruje wspólną komisją ds. współpracy między dwoma krajami, powiedział, że szlaki logistyczne są kluczowym czynnikiem rozwoju współpracy energetycznej. „Około 800 tysięcy, czyli mniej niż milion ton paliwa, jest transportowanych między Tadżykistanem a Iranem. Jednak po dzisiejszych negocjacjach i rozpoczęciu pracy grupy ekspertów ten wolumen znacznie wzrośnie. Dlatego szukamy sposobów transportu tego paliwa” – wyjaśnił Ibrohim.

Minister dodał, że Duszanbe planuje przeprowadzić konsultacje z sąsiednimi państwami, aby zapewnić infrastrukturę niezbędną do zwiększenia dostaw z Iranu. Porozumienie jest częścią strategii Tadżykistanu mającej na celu dywersyfikację dostawców energii. Wcześniej republika importowała zdecydowaną większość produktów naftowych z Rosji, ale w lipcu 2026 roku wystąpiły zakłócenia w dostawach.

Rosja liderem dostaw do Tadżykistanu

Według Służby Antymonopolowej Tadżykistanu, w pierwszej połowie 2026 roku Rosja odpowiadała za 91,1 proc. całkowitego importu produktów naftowych do republiki. Całkowita ilość importowanych produktów naftowych w tym okresie wyniosła prawie 600 tysięcy ton. Średni koszt importowanych produktów wynosił 825 dolarów za tonę. Pozostały wolumen został rozdzielony między Białoruś (2,8 proc.), Turkmenistan (1,9 proc.), Kazachstan (1 proc.), Uzbekistan i Kirgistan (po 0,9 proc.). W 2025 roku udział Rosji w imporcie produktów naftowych przekroczył 80 proc., a całkowity wolumen dostaw osiągnął 1,21 miliona ton, co stanowi 15 proc. więcej niż w 2024 roku.

W lipcu 2026 roku sytuacja na rynku paliwowym Tadżykistanu skomplikowała się z powodu spadku dostaw z Rosji, która borykała się z niedoborem paliwa silnikowego na tle ataków dronów na rosyjskie rafinerie. Według Reutersa dostawy rosyjskiej benzyny do Tadżykistanu w lipcu spadły o połowę – do 14,1 tysiąca ton w porównaniu z czerwcem, dostawy paliwa lotniczego całkowicie się zatrzymały, a olej napędowy spadł o 2 proc. – do 30 tysięcy ton.

W rezultacie Tadżykistan potroił zakupy paliwa z Turkmenistanu, Uzbekistanu i Kazachstanu w lipcu do 34 000 ton. Zakupy benzyny z krajów sąsiednich wzrosły do 13,8 tysięcy ton, olej napędowy do 17,6 tysięcy. W lipcu władze Tadżykistanu ogłosiły, że negocjują dodatkowe dostawy produktów naftowych z Kazachstanem, Turkmenistanem, Białorusią, Irakiem i Iranem.