W ramach rozgrzewki przed szczytem USA-Azja Centralna prezydenci Kazachstanu i Uzbekistanu ogłosili szereg umów i porozumień obejmujących szeroki zakres sektorów gospodarki, w tym minerały krytyczne. Amerykańscy urzędnicy optymistycznie mówią o handlu korzystnym dla obu stron.

Przywódcy pięciu państw Azji Centralnej spotkali się 6 listopada w Białym Domu z prezydentem Donaldem Trumpem w ramach formatu C5+1, który obchodzi 10. rocznicę istnienia jako główne ramy współpracy USA w regionie.

Przed rozpoczęciem szczytu biuro prasowe prezydenta Kazachstanu Kasyma-Żomarta Tokajewa miało kilka ogłoszeń dnia, w tym podpisanie protokołu ustaleń „o współpracy w dziedzinie minerałów krytycznych”. Tokajew ogłosił również zawarcie umowy inwestycyjnej o wartości 2,5 miliarda dolarów z amerykańskim producentem maszyn rolniczych i budowlanych John Deere Inc. Szczyt zbiegł się również w czasie z ogłoszeniem 5 listopada porozumienia zawartego w Ałmaty między Narodowym Bankiem Kazachstanu a firmą świadczącą usługi finansowe VISA w celu ulepszenia systemów płatności cyfrowych w Kazachstanie.

Nowe porozumienia

6 listopada pojawiły się doniesienia, że Kazachstan jest gotowy podpisać Porozumienia Abrahamowe, wynegocjowany przez Trumpa pakt mający na celu normalizację stosunków między światem arabskim i muzułmańskim a Izraelem. Decyzja Kazachstanu o przystąpieniu do porozumień jest postrzegana jako gest, który ma pomóc administracji Trumpa nadać nowy impuls temu procesowi. Porozumienia Abrahamowe były jednym z najważniejszych osiągnięć polityki zagranicznej pierwszej kadencji Trumpa.

Prezydent Uzbekistanu Szawkat Mirzijojew ogłosił podpisanie ośmiu umów, obejmujących badania geologiczne minerałów krytycznych, technologie oszczędzania wody, zakupy soi, eksport bawełny i sztuczną inteligencję. W raporcie opublikowanym przez oficjalną agencję informacyjną Tadżykistanu Khovar wskazano, że amerykańsko-tadżyckie forum biznesowe, które odbyło się w związku ze szczytem, zaowocowało „szeregiem porozumień i memorandów o współpracy w transporcie, inwestycjach, wymianie technologii i innych sektorach gospodarki”.

Na przyjęciu w Departamencie Stanu dla delegacji z regionu 5 listopada amerykańscy urzędnicy podkreślili korzystny dla obu stron charakter dwustronnej współpracy gospodarczej, ogłaszając jednocześnie proceduralne posunięcie mające na celu usunięcie źródła tarć handlowych. Republikański senator z Idaho James Risch, przewodniczący Senackiej Komisji Spraw Zagranicznych, starał się odróżnić Stany Zjednoczone od dwóch głównych partnerów handlowych Azji Centralnej – Rosji i Chin – mówiąc, że rozszerzone więzi handlowe z Waszyngtonem zapewnią, że państwa regionu będą mogły „decydować o własnym losie”.

Risch ogłosił następnie wprowadzenie w Kongresie ustawy znoszącej ograniczenia handlowe Jackson-Vanik dla państw Azji Centralnej i nadając im stały status najbardziej uprzywilejowanego państwa. Ogłoszenie z pewnością zachęci kazachskich urzędników, którzy od dawna sprzeciwiają się utrzymującemu się statusowi Jackson-Vanik, przedstawianemu jako przestarzały relikt zimnej wojny. Sekretarz stanu Marco Rubio wskazał, że Stany Zjednoczone postrzegają szczyt jako krok w kierunku rozszerzonej współpracy, mówiąc, że Stany Zjednoczone są chętne do pomocy państwom Azji Centralnej w osiągnięciu ich celów rozwojowych.

Rozmowy z amerykańskim biznesem

„Chcecie wziąć zasoby – zarówno waszych ludzi, jak i zasoby naturalne, którymi Bóg pobłogosławił wasze narody – i przekształcić je w odpowiedzialny rozwój, który pozwoli wam zdywersyfikować wasze gospodarki” – powiedział. „Nie chcesz być tylko źródłem energii lub źródłem minerałów; Chcecie wykorzystać je w sposób odpowiedzialny, aby budować inne sektory waszych gospodarek, aby zapewnić długoterminowe możliwości dla swoich ludzi i dalej się rozwijać”.

„Nasze interesy narodowe są zbieżne” – dodał. Tokajew utrzymywał napięty harmonogram przed rozpoczęciem szczytu, rozpoczynając dzień od śniadania prowadzonego przez Rubio. W oświadczeniu wydanym przez biuro Tokajewa zauważono, że Stany Zjednoczone i Kazachstan mają „doskonałe możliwości dalszego wzmacniania swojego strategicznego partnerstwa”. Później prezydent Kazachstanu spotkał się w Stanach Zjednoczonych z delegacją Kongresu USA oraz grupą kazachstańskich przedsiębiorców IT reprezentujących 20 start-upów o łącznej wycenie 1,4 mld dolarów.

„Cyfryzacja i rozwój branży high-tech mają strategiczne znaczenie” – powiedział Tokajew przedstawicielom amerykańskiego biznesu. We wrześniu prezydent przedstawił plan przekształcenia Kazachstanu w „pełnoprawną potęgę cyfrową”, tworząc dedykowane Ministerstwo Sztucznej Inteligencji.