10 czerwca Astana była gospodarzem nowej rundy negocjacji między Stanami Zjednoczonymi a krajami Azji Centralnej dotyczących minerałów krytycznych w formacie C5+1.

Specjalny wysłannik USA ds. Azji Południowej i Centralnej, Sergio Gore, powiedział, że Waszyngton zamierza aktywniej współpracować z regionem, który jest postrzegany jako ważne centrum globalnego handlu, łączności transportowej i bezpiecznych łańcuchów dostaw.

Podczas swojego przemówienia Gore zauważył, że Azja Centralna „nie otrzymała od Stanów Zjednoczonych takiej uwagi, jaką zasługuje”, a administracja Donalda Trumpa postanowiła to zmienić. „Ten region jest dla nas ważny, chcemy uczestniczyć w sprawach tego regionu, chcemy znaleźć obopólnie korzystne rozwiązania dla Stanów Zjednoczonych i waszych krajów” – powiedział Gore.

Minerały krytyczne stały się jednym z kluczowych obszarów tego zaangażowania, powiedział, ponieważ są niezbędne dla infrastruktury, zaawansowanych technologii, przemysłu i obrony. „Nasze bezpieczeństwo ekonomiczne zależy od możliwości dywersyfikacji dostępu do minerałów krytycznych. Zapewnienie niezawodnego dostępu do tych materiałów wymaga nie tylko zwiększenia produkcji, ale także budowania zrównoważonych, przejrzystych i rynkowych łańcuchów dostaw we ścisłej współpracy z zaufanymi partnerami” – powiedział Gore.

Podkreślił również rolę Międzynarodowej Korporacji Finansowania Rozwoju USA, mówiąc, że przygotowuje się do „inwestowania i budowy” w regionie oraz dostrzega potencjał w minerałach krytycznych, telekomunikacji oraz infrastrukturze transkaspijskiej. Według Gore’a, korporacja dostrzega „potencjał przekształcenia bogatych złóż krytycznych minerałów regionu w podstawę nowej fali industrializacji.”

„Prezydent Trump rozumie znaczenie Azji Centralnej dla globalnego handlu, łączności i kluczowych minerałów” – powiedział Gore. Kazachstan wykorzystał otwarcie spotkania, aby przedstawić się nie tylko jako kraj o bogatych zasobach mineralnych, ale także jako przyszłe centrum przetwórstwa, technologii i transportu łańcuchów dostaw minerałów krytycznych. Minister przemysłu i budownictwa Kazachstanu Jersajin Nagaspajew nazwał dialog w Astanie kontynuacją kazachsko-amerykańskiej ścieżki w zakresie minerałów krytycznych, rozpoczętej podczas wizyty Tokajewa w Waszyngtonie w listopadzie 2025 roku.

„Jednym z praktycznych rezultatów tych negocjacji było podpisanie memorandum o porozumieniu z rządem USA w dziedzinie krytycznych minerałów” – powiedział Nagaspajew. Wspomniał także o współpracy z Cove Capital przy projektach w Kazachstanie jako praktycznej kontynuacji porozumień między Kazachstanem a Stanami Zjednoczonymi. Cove Kazakhstan nabył kontrolny pakiet udziałów w Severniy Katpar LLP, która posiada licencje na projekty wolframu North Katpar i Upper Kairakty w regionie Karaganda. Minister dodał, że Kazachstan uważa minerały krytyczne za jeden z kluczowych priorytetów swojej polityki przemysłowej i długoterminowego rozwoju gospodarczego.

„W Kazachstanie znajduje się ponad 9 500 złóż mineralnych, w tym ponad 100 złóż zawierających metale ziem rzadkich i rzadkich. Zapraszamy amerykańskie firmy do aktywnego udziału w ich eksploracji i rozwoju. Od 2018 roku inwestycje w badania geologiczne potroiły się i przekroczyły 1 miliard dolarów” – powiedział Nagaspajew. Powiązał także agendę krytycznych minerałów z Transkaspijską Międzynarodową Trasą Transportową oraz Korytarzem Środkowym, który Kazachstan promuje jako trasę łączącą Azję i Europę, nie polegając wyłącznie na tradycyjnych północnych korytarzach.

Osobno warto zauważyć, że projekt Cove Kaz Capital mający na celu rozwój pól North Katpar i Verkhniye Kairakty wraz z ogólnokrajową firmą Tau-Ken Samruk okazał się bardzo obiecujący. W szczególności Financial Times donosił, że synowie Donalda Trumpa zainwestowali w firmę związaną z tym projektem, co wzbudziło w Stanach Zjednoczonych pytania o możliwy konflikt interesów. Jednocześnie nie przedstawiono publicznych dowodów na ich wpływ na otrzymywanie projektu ani wsparcie państwowe.

Minerały krytyczne są niezbędne dla gospodarki i przejścia na odnawialne źródła energii. W szczególności są wykorzystywane w produkcji baterii do pojazdów elektrycznych, części zamiennych do samochodów, smartfonów. Minerały krytyczne to chociażby lit, kobalt, nikiel, grafit, neodym, samarium i inne.