Azerbejdżan i Turcja podpisały 4 stycznia 15-letnią umowę gazową na złoże Abszeron, rozpoczynającą się w 2029 roku, wzmacniając strategię dywersyfikacji energetycznej Turcji i przyspieszając ambicje stania się regionalnym centrum energetycznym.

Porozumienie odzwierciedla głębsze powiązania Azerbejdżanu z Turcją, łącząc współpracę energetyczną z szerszymi celami geopolitycznymi, w tym utworzeniem tureckiego korytarza handlowego, pozycjonującego Turcję jako główną bramę między Azją Centralną a Europą.

Porozumienie to wspiera pełnoskalowy rozwój Abszeronu, jednocześnie wzmacniając dywersyfikację eksportu Azerbejdżanu oraz pozycję Turcji w zmieniającej się architekturze energetycznej Eurazji.

Nowa umowa i większe wydobycie

4 stycznia Azerbejdżan i Turcja podpisały nowy, 15-letni kontrakt energetyczny. W ciągu 15 lat z pola Abszeron na Morzu Kaspijskim, obsługiwanym przez TotalEnergies, z partnerami projektu będą trzydzieści trzy miliardy metrów sześciennych gazu azerskiego (bcm³) do Turcji. Dostawy mają rozpocząć się w 2029 roku. Turecki minister energii i zasobów naturalnych Alparslan Bajraktar powiedział, że Ankara zabezpieczyła „przystępne cenowo gazy i długoterminowe dostawy z Azerbejdżanu, dostarczane rurociągiem z Morza Kaspijskiego”. Nowy kontrakt jest tylko jednym z wielu projektów, które Turcja realizuje, kontynuując realizację celów dywersyfikacji energii. Ankara przygotowuje się do wiercenia głębinowego w Somalii pod kątem potencjalnych nowych złóż gazowych. Zgodnie z tym 8 stycznia turecka państwowa firma energetyczna Turkish Petroleum Corporation (TPAO) podpisała umowę z jednostką amerykańskiego giganta naftowego i gazowego ExxonMobil, obejmującą nowe obszary poszukiwawcze na Morzu Czarnym i Morzu Śródziemnym. Nowe kontrakty mają na celu wzmocnienie zdolności Ankary poprzez międzynarodową współpracę oraz rozwój jej działań na rzecz stania się centrum energetycznym regionu.

Produkcja ropy i gazu ziemnego w Turcji gwałtownie wzrosła w 2025 roku, przy czym produkcja ropy wzrosła o 26 procent do 47,9 miliona baryłek, a produkcja gazu ziemnego wzrosła o 39 procent do 3,2 miliarda metrów sześciennych. Bayraktar stwierdził, że kraj obecnie importuje około dwóch trzecich swoich potrzeb energetycznych. W obliczu geopolitycznych zmian w całej Eurazji, Azerbejdżan umocnił swoją rolę jako jeden z najbardziej niezawodnych partnerów energetycznych w Turcji. To partnerstwo wykracza poza węglowodory, ponieważ Baku coraz bardziej przedstawia Ankarę jako kluczowego sojusznika w zakresie bezpieczeństwa, integracji gospodarczej i łączności tranzytowej. Azerbejdżan aktywnie opowiada się obecnie za instytucjonalizacją turkijskiego korytarza handlowego. Taki korytarz nie tylko skierowałby bogactwo zasobów Azji Centralnej w kierunku Turcji, ale także uczyniłby Ankarę niezbędną bramą łączącą państwa tureckie z rynkami zachodnimi. Inicjatywa ta odzwierciedla szerszą wizję Azerbejdżanu wykorzystania solidarności tureckiej do łagodzenia regionalnych niepewności i dywersyfikacji szlaków eksportowych.

Pierwsze kroki w kierunku utworzenia tego korytarza podjęto w grudniu 2025 roku, kiedy pięciu przywódców państw Azji Centralnej formalnie wyznaczyło Azerbejdżan jako członka formatu C5, przekształcając go w C6. Azerbejdżan postrzega Turcję jako bezpieczną bramę transferu surowców do Europy oraz jako gwaranta regionalnej infrastruktury energetycznej. W 2025 roku oba państwa rozpoczęły w marcu uruchomienie nowego gazociągu Ighdir–Nachiczewan, łączącego azerbejdżańską eksklawę z turecką siecią gazową, a w sierpniu rozpoczęły budowę nowego połączenia kolejowego z tureckiego miasta Kars do granicy z Nachiczewanem. Idea takiego korytarza jest na tym etapie ważna, biorąc pod uwagę wojnę Rosji z Ukrainą oraz zmiany, jakie wprowadziła w bezpieczeństwie i architekturze gospodarczej Eurazji. Azerbejdżan promuje narrację, że państwa tureckie muszą być gotowe bronić swoich interesów gospodarczych i politycznych.

Korzyści dla Ankary i Baku

Niedawno podpisana umowa o dostawach gazu z Turcją ma być kluczowym czynnikiem szybkiego rozwoju projektu Abszeron w kierunku pełnoskalowego rozwoju. W efekcie obecność tej długoterminowej umowy toruje drogę do ostatecznej decyzji inwestycyjnej dotyczącej Abszeronu, która zostanie podjęta już w pierwszej połowie 2026 roku. Złoże ma zdolność produkcji około 5–6 mld m² gazu ziemnego rocznie, z czego 2,25 mld będzie eksportowanych do Turcji przez gazociąg Baku–Tbilisi–Erzurum, natomiast pozostałe ilości mogą potencjalnie zostać dostarczone do Europy przez Południowy Korytarz Gazowy.

Nowa umowa o dostawach gazu między Turcją a Azerbejdżanem zapewnia Ankarze długoterminowe, przystępne cenowo dostawy energii z pola Abszeron i symbolizuje głębsze strategiczne powiązanie między tymi dwoma państwami. To partnerstwo łączy współpracę energetyczną z szerszymi ambicjami geopolitycznymi. Dla Turcji porozumienie to stanowi dodatkową siłę przetargową dla działań na rzecz dywersyfikacji energii, natomiast dla Azerbejdżanu wzmacnia dyplomację miękkiej siły i daje bezpośredni dostęp do europejskiego rynku gazu, konsolidując rolę Ankary jako niezawodnego partnera energetycznego i realizując wizję tureckiego korytarza handlowego, który kieruje zasoby Azji Centralnej na zachód.