Prezydent Kazachstanu Kasym-Żomart Tokajew w swoim dorocznym orędziu do narodu 8 września ogłosił szeroko zakrojone reformy, w tym cyfryzację i utworzenie Ministerstwa Sztucznej Inteligencji (AI) w celu modernizacji zarządzania i zwiększenia wydajności.

Nowa strategia „Cyfrowy Kazachstan” ma na celu ujednolicenie wszystkich krajowych inicjatyw w zakresie sztucznej inteligencji i technologii cyfrowych, promując wzrost oparty na innowacjach.

Dzięki inicjatywom takim jak Alatau City i inwestycjom w kryptowaluty, Astana wyobraża sobie Kazachstan jako regionalne centrum cyfrowe, dywersyfikujące partnerstwa poza Rosją i Chińską Republiką Ludową, a jednocześnie wymagające przejrzystości i skutecznego zarządzania fiskalnego dla sukcesu.

Inicjatywa prezydencka

8 września prezydent Kazachstanu Kasym-Żomart Tokajew zaproponował w swoim dorocznym orędziu do narodu przeprowadzenie referendum w sprawie powrotu do jednoizbowego parlamentu, na wzór jednoizbowej Rady Najwyższej z początku lat po odzyskaniu niepodległości. Podczas gdy niektórzy twierdzili, że decyzja ta ma na celu wzmocnienie zarządzania i zaoferowanie lepszych rozwiązań dla biurokracji w aparacie państwowym, propozycja prezydenta podkreśliła zaangażowanie w poważne reformy. Reformy te wykraczają poza parlament, takie jak cyfryzacja i opracowanie narodowej strategii na rzecz sztucznej inteligencji (AI). W szerszym kontekście globalnym i zmieniających się priorytetach w regionie, przemówienie Tokajewa rzuciło światło na narastające sprzeczności geopolityczne, konflikty, nierówności ekonomiczne i nowe zagrożenia, w tym broń opartą na sztucznej inteligencji.

Podczas swojego wystąpienia Tokajew podkreślił, że Kazachstan musi dostosować się do globalnej transformacji napędzanej przez szybką cyfryzację i sztuczną inteligencję. W ramach tej propozycji Tokajew zapowiedział powołanie nowego Ministerstwa Sztucznej Inteligencji, które będzie stopniowo torować drogę do wdrożenia nowej strategii cyfrowej i wykorzystania big data we wszystkich strategicznie ważnych dziedzinach. Aby skutecznie zrealizować ten cel, rząd opracuje jeden dokument koncepcyjny, Digital Qazaqstan, który połączy wszystkie inicjatywy i projekty dotyczące cyfryzacji i sztucznej inteligencji w narodową strategię. Astana uznała konieczność rosnącej roli nowoczesnych technologii i cyfryzacji w restrukturyzacji całego systemu administracji publicznej i przeprowadzaniu reform gospodarczych. Zainteresowanie Kazachstanu projektami związanymi z zaawansowanymi technologiami i sztuczną inteligencją nie jest nowym zjawiskiem, ponieważ według dostępnych danych lokalne startupy przyciągnęły w 2024 r. ponad 250 mln USD kapitału wysokiego ryzyka, czyli ponad trzykrotnie więcej niż w 2023 r.

Ogłoszenie przez Tokajewa nowego ministerstwa ds. sztucznej inteligencji i nowego funduszu dla aktywów cyfrowych jest częścią szerszego planu mającego na celu zwiększenie znaczenia niedawno powstałego miasta Alatau, futurystycznego miasta w stylu singapurskim w północno-wschodnim Kazachstanie. Nowa koncepcja miasta ma na celu przyciągnięcie większej liczby inwestycji zagranicznych w projekty cyfrowe i infrastrukturę, mając na celu przekształcenie Kazachstanu w przyszłe centrum inwestycji w kryptowaluty i sztuczną inteligencję. Aby wspierać rozwój nowej koncepcji, rząd uruchomił Specjalną Strefę Ekonomiczną w Alatau, planując na tym etapie przyciągnąć około 170 projektów, głównie związanych z rynkiem kryptowalut.

Inwestycje w kryptowaluty

W lipcu Timur Sulejmenow, prezes Narodowego Banku Kazachstanu, ogłosił, że Kazachstan rozważa zainwestowanie części swoich rezerw złota i walut obcych w kryptowaluty, aby „zmaksymalizować zyski z inwestycji”. Biorąc pod uwagę przemówienie Tokajewa i propozycję Sulejmonowa, Kazachstan będzie w najbliższych latach intensywnie koncentrował się na rozwoju rynku kryptowalut, dokonując w nim znacznych inwestycji. Nowa strategia cyfrowa Tokajewa ma na celu przekształcenie kraju w pełni cyfrowy. Decyzja ta otworzy Kazachstanowi drogę do poszukiwania nowych możliwości gospodarczych, wzmacniając tym samym portfolio Astany. To z kolei przyczyni się do dywersyfikacji partnerstw gospodarczych z dala od Rosji i Chińskiej Republiki Ludowej (ChRL), która od dawna utrzymuje status głównego partnera gospodarczego. Co więcej, wraz z gwałtowną cyfryzacją świata, w tym sąsiedniej ChRL, Kazachstan systematycznie dywersyfikuje swój potencjał gospodarczy na zewnątrz.

Pozostaje kilka pytań związanych z projektem miasta Alatau, ponieważ lokalizacja nowego futurystycznego miasta, 60 kilometrów od największego miasta Kazachstanu, Ałmaty, znajduje się obecnie na obszarze wiejskim i mieści się w nim baza wojskowa. Transformacja tego obszaru w futurystyczne miasto high-tech jest w toku, ale będzie wymagała znacznych wysiłków i znacznych funduszy. Niedawne przemówienie Tokajewa, któremu towarzyszy proponowana nowa agenda rozwoju cyfrowego, ma na celu repozycjonowanie Kazachstanu jako państwa napędzanego cyfrowo i skoncentrowanego na innowacjach. Jeśli nowy rygorystyczny program zostanie pomyślnie zrealizowany, może zdywersyfikować partnerstwo gospodarcze kraju poza tradycyjne partnerstwa, przekształcając Astanę w znaczące regionalne centrum technologiczne. Pomyślne wdrożenie będzie jednak zależało od pragmatycznych realizacji, a mianowicie przejrzystości w przyciąganiu inwestorów zagranicznych, precyzyjnego zarządzania fiskalnego nowymi projektami miejskimi oraz niezbędnej koordynacji i odpowiedzialności instytucji rządowych w celu stworzenia trwałej konkurencyjności w obliczu rosnącej regionalnej i globalnej rywalizacji między różnymi podmiotami geopolitycznymi.