Kazachstan i Afganistan podpisały 24 kwietnia protokół intencyjny w sprawie wspólnej rozbudowy linii kolejowej Turgundi–Herat–Kandahar–Spin Boldak, w tym węzła logistycznego w Heracie i infrastruktury światłowodowej obsługującej łączność cyfrową.

Kolej jest jednym z aspektów rozwoju transportu regionalnego, który może przekształcić Afganistan w ważny korytarz tranzytowy łączący Azję Centralną z Azją Południową, oferując Kazachstanowi dostęp do handlu morskiego i potencjalnie potrajając transport towarowy do 2030 roku.

Projekt odzwierciedla rosnące zaangażowanie Kazachstanu w Afganistanie, wzmocnione usunięciem talibów z listy organizacji terrorystycznych i przewidywaną inwestycją w wysokości 500 milionów dolarów. Umowa została podpisana podczas wizyty w Kabulu kazachskiej delegacji pod przewodnictwem wicepremiera i ministra gospodarki narodowej Serika Zhumangarina. W protokole rozważa się możliwość utworzenia spółki joint venture pomiędzy kolejami Kazachstanu, Afganistanu i Turkmenistanu, działającymi pod jurysdykcją Międzynarodowego Centrum Finansowego. Zgodnie z umową, kolejnym etapem będzie formalna umowa o współpracy, w ramach której Kazachstan będzie uczestniczył w budowie odcinka linii kolejowej Turgundi-Herat na terytorium Afganistanu.

Dodatkowo oba kraje podpiszą umowę o budowie centrum transportowo-logistycznego w Heracie w południowym Afganistanie. Kolejnym aspektem tego projektu kolejowego jest ułożenie światłowodu wzdłuż trasy. Przyczyni się to do rozwoju infrastruktury cyfrowej na rzecz lepszej komunikacji i bezpiecznej eksploatacji pociągów. Może to umożliwić społecznościom położonym wzdłuż trasy dostęp do szybkiego internetu. Rząd talibów potwierdził, że Kazachstan zainwestuje 500 milionów dolarów w projekt kolejowy. Zgodnie z umową Kazachstan w afgańskiej prowincji Herat ma stworzyć spółkę logistyczno-transportową, która ma ułatwić realizację proponowanego projektu kolejowego.

Linia kolejowa Turgundi–Herat–Kandahar–Spin Boldak, która ma na celu pobudzenie połączeń regionalnych i handlu, będzie rozciągać się od Turgundi na południowo-zachodniej granicy Turkmenistanu przez Afganistan do Spin Boldak na granicy z Pakistanem. Afganistan ma potencjał, aby stać się kluczowym węzłem tranzytowym między Azją Centralną a Azją Południową. Realizacja projektów infrastrukturalnych, takich jak proponowana linia kolejowa łącząca mogłaby zapewnić narodom Azji Centralnej dostęp do morskich szlaków handlowych. Nowe połączenie kolejowe ma szansę stać się najkrótszą trasą transportu towarów z Azji Środkowej do Azji Południowej i Zachodniej przez Afganistan. Projekt pomoże Kazachstanowi wzmocnić regionalne połączenia tranzytowe, wzmocnić połączenia transportowe i logistyczne między Azją Centralną i Południową, co potencjalnie doprowadzi do dostępu do portów Oceanu Indyjskiego.

Projekt linii kolejowej był trójstronnie omawiany w kwietniu 2024 r., kiedy w Kabulu spotkali się urzędnicy z Kazachstanu, Turkmenistanu i Afganistanu. Na tym spotkaniu urzędnicy zgodzili się na budowę infrastruktury tranzytowej w Afganistanie, aby otworzyć nowy korytarz łączący Azję Centralną z Azją Południową i Zachodnią. Proponowany korytarz tranzytowy Kazachstan – Turkmenistan – Afganistan ma służyć jako kluczowy szlak transportu towarów z Rosji i Białorusi przez Kazachstan i Turkmenistan do Afganistanu, Indii i na Bliski Wschód. Oczekuje się, że korytarz jeszcze bardziej wzmocni wschodnią odnogę Międzynarodowego Korytarza Transportowego Północ-Południe (INSTC).

W lipcu 2024 r. projekt linii kolejowej został omówiony na pierwszym transportowo-eksportowym forum handlowo-eksportowym „Północ-Południe” w Aktau w Kazachstanie. Urzędnicy z Kazachstanu, Turkmenistanu i Afganistanu badali możliwość budowy nowej trasy kolejowej. Mammetkhan Czakijew, szef Agencji Transportu i Komunikacji Turkmenistanu, zaproponował wspólne przedsięwzięcie Kazachstanu i Turkmenistanu w celu budowy linii kolejowej. Czakijew powiedział: „Turgundi-Herat to nie tylko budowa kolei, ale także rozwój ruchu towarowego i przyciąganie towarów w tym kierunku. Dzięki zaangażowaniu Kazachstanu możemy uczynić ten korytarz znacznie bardziej atrakcyjnym”.

W grudniu 2024 r. wiceminister transportu Kazachstanu Maksat Kaliakparov ogłosił na Międzynarodowej Konferencji Rynku Transportu i Logistyki w Astanie, że kazachskie firmy mają dostarczyć materiały do budowy planowanej linii kolejowej w Afganistanie. „To kontynuacja Międzynarodowego Korytarza Transportowego Północ-Południe. Uważamy ten kierunek za bardzo obiecujący, a jeden z pierwszych odcinków w budowie znajduje się w prowincji Herat” – powiedział Kaliakparov. Afganistan ma służyć Kazachstanowi jako pomost do eksportu towarów na rynki Azji Południowej po zakończeniu proponowanego projektu kolejowego. Władze Kazachstanu szacują 40-procentowy wzrost wolumenu eksportu towarów do Afganistanu w nadchodzących latach. Spodziewa się, że do 2030 r. transport towarów ulegnie potrojeniu. Kazachstan, w celu ułatwienia większego zaangażowania w Afganistanie, na początku 2024 r. usunął talibów z listy uznanych organizacji terrorystycznych.

Astana nie tylko wzmacnia swoje powiązania z Afganistanem, ale ma nadzieję na ich rozszerzenie poza Afganistan. Kluczową kwestią w rozwoju połączenia kolejowego łączącego Azję Środkową z rynkami Azji Południowej jest bezpieczeństwo. Kwestie granicy afgańsko-pakistańskiej, terroryzm transgraniczny i rywalizacja indyjsko-pakistańska mogą stanowić poważne przeszkody w realizacji tego strategicznego projektu linii kolejowej. Stabilność, zarówno na granicy afgańsko-pakistańskiej, jak i pakistańsko-indyjskiej, ma kluczowe znaczenie dla pomyślnej realizacji proponowanej linii kolejowej i innych projektów transportowych łączących Azję Centralną z Azją Południową i Zachodnią przez Afganistan.