Kazachstan musi zacząć tworzyć klaster jądrowy. Kraj musi zbudować nie jedną, ale trzy elektrownie jądrowe jednocześnie. Oświadczył to prezydent Republiki Kazachstanu Kasym-Żomart Tokajew na rozszerzonym posiedzeniu rządu. Jego zdaniem, tylko w tym przypadku republika będzie w pełni samowystarczalna w energię elektryczną.

Jego zdaniem jest to konieczne „w kontekście rosnącego niedoboru energii”. Utworzenie takiego klastra jest „ważnym zadaniem dla zapewnienia postępu naszego kraju” – dodał prezydent. Aby stworzyć taki klaster, konieczne jest przyspieszenie budowy pierwszej elektrowni jądrowej w kraju. Władze planują też budowę dwóch kolejnych elektrowni jądrowych w Kazachstanie.

W efekcie kraj powinien osiągnąć pełną samowystarczalność w zakresie energii elektrycznej i stworzyć rezerwy na poziomie 15-20 proc. – podkreślił Tokajew. W październiku 2024 r. w Kazachstanie odbyło się referendum w sprawie budowy elektrowni jądrowej w tym kraju. Za budową opowiedziało się 71,12 proc. głosujących. Frekwencja wyniosła 62,87 proc. Przed referendum rząd zwracał uwagę, że kraj zwykł sobie radzić bez energii jądrowej ze względu na duże zasoby węgla.

Jednak rosnąca konsumpcja, zużycie starych elektrowni, problemy środowiskowe, pogarszające się zdrowie publiczne na okolicznych obszarach, międzynarodowe restrykcje dotyczące węgla i gazu, a także niestabilność odnawialnych źródeł energii wymagają wprowadzenia nowych rozwiązań. W Kazachstanie działała już elektrownia jądrowa. Od 1973 do 1999 roku na zachodzie kraju, w mieście Szewczenko (od 1991 roku – Aktau, mieście nad brzegiem Morza Kaspijskiego, centrum obwodu mangistauskiego) na bazie elektrowni jądrowej Mangistau działała elektrownia jądrowa im. Szewczenki. Była to stacja z reaktorem jądrowym na prędkich neutronach BN-350, który umożliwiał przetwarzanie wypalonego paliwa jądrowego na paliwo dla elektrowni jądrowych.

W elektrowni nie miał miejsca ani jeden incydent radiacyjny, ale reaktor BN-350 może potencjalnie produkować pluton-239 klasy wojskowej. W Kazachstanie, który w latach 90. wysunął szereg inicjatyw antyatomowych, było to decydujące i w 1999 r. BN-350 został wycofany ze służby. Do budowy elektrowni jądrowej Kazachstan może wybrać rosyjskiego wykonawcę – firmę Rosatom. Wśród kandydatów na wykonawców znaleźli się również China National Nuclear Corporation (CNNC); KHNP (Korea Hydro & Nuclear Power) z Korei Południowej i EDF (Électricité de France). Wykonawca zostanie wybrany na podstawie „wykonalności ekonomicznej, niezawodności technologicznej i bezpieczeństwa środowiskowego” – wskazały władze Kazachstanu.