Wzrost cen i malejące dochody – coraz gorsza sytuacja żywnościowa w Kirgistanie

Malejące dochody i stały wzrost cen żywności zmuszają Kirgizów do oszczędzania na żywności. W efekcie pogarsza się jakość żywności, co zagraża zdrowiu Kirgizów.

Specjaliści ze Światowego Programu Żywnościowego ONZ i Narodowego Komitetu Statystycznego przeprowadzili badanie, aby określić, w jaki sposób kryzys wywołany pandemią koronawirusa wpłynął na dietę Kirgizów i jak zaburza walkę z ubóstwem.

Wyniki nie są zbyt zachęcające: spadek dochodów wpłynął na różnorodność spożywanej żywności. Kirgizi zaczęli spożywać mniej pożywne pokarmy – owoce, warzywa i coraz więcej wysokokalorycznych – chleb, cukier, masło.

Spadek poziomu życia w Kirgistanie

Badanie wykazało, że 94 proc. rodzin codziennie spożywało białko w 2019 roku. W 2020 r. 85 proc. gospodarstw domowych mogło pozwolić sobie na codzienne jedzenie białkowe. „Białko odgrywa ważną rolę w rozwoju dzieci. Jest to obowiązkowe w celu zapobiegania wycieńczeniu, niskiemu wzrostowi, które zwykle obserwuje się głównie w pierwszych 1000 dni życia człowieka”– zauważają autorzy raportu.

Liczba rodzin, które mogą sobie pozwolić na codzienne spożywanie produktów bogatych w żelazo, zmniejszyła się prawie o połowę, z 59 proc. do 35 proc. Jednocześnie połowa gospodarstw spożywała takie produkty tylko raz w tygodniu.

Brak żelaza w organizmie od dawna stał się problemem ogólnokrajowym. Według UNICEF w Kirgistanie 26 proc. dzieci poniżej 2 roku życia cierpi na anemię, co powoduje opóźnienie w ich rozwoju intelektualnym i fizycznym. 35 proc. kobiet w wieku rozrodczym cierpi na anemię z niedoboru żelaza. W 2009 roku kraj uchwalił nawet prawo, które zobowiązuje producentów mąki do wzmacniania produktów żelazem.

„W ciągu ostatniego roku w Kirgistanie spadło spożycie warzyw i owoców, ale chleb, cukier i masło są spożywane w znacznie większych ilościach. Wzrasta również spożycie przetworzonej żywności uważanej za wysokokaloryczną. Ta zmiana w żywieniu zaostrza problemy, takie jak niedobory mikroskładników odżywczych i wzmacnia trend, który powoduje nadwagę i otyłość”– czytamy w raporcie.

Praca tylko na jedzenie

W Kirgistanie od wiosny 2020 roku na tle pandemii koronawirusa nie obniżyła się wysoka inflacja, a ceny żywności rosną (w ubiegłym roku wzrosły o 17,6 proc.). W tym samym czasie dochody realne ludności zmniejszyły się o 5,1 proc.

Wskaźniki ubóstwa podskoczyły z 20 proc. do 25,3 proc., a kolejne 8 proc. populacji jest zagrożone ubóstwem. Dane Banku Światowego opisują sytuację znacznie bardziej wymownie i zwięźle: prawie 2,2 miliona Kirgizów żyje za 96 somów dziennie. To 1,1 USD!

We wrześniowym sondażu przeprowadzonym przez Międzynarodowy Instytut Republikański (IRI) Kirgistan po raz pierwszy jako główny problem w kraju wymienił wysokie ceny, choć tradycyjnie na pierwszy plan wysuwało się bezrobocie. Spośród krajów Eurazjatyckiej Unii Gospodarczej najbardziej wzrosły ceny żywności w Kirgistanie – w październiku 2021 r. w stosunku do grudnia ubiegłego roku ceny żywności wzrosły o 9,4 proc. Gwałtowny wzrost cen przy spadających dochodach realnych zmusza rodziny do wydawania większości dochodów na żywność.

Badanie wykazało, że gospodarstwa domowe prawie cały swój dochód wydają na żywność i nie mają żadnych oszczędności. Co więcej, większość dochodów przeznaczana jest na żywność. W latach 2016–2019 rodziny ubogie przeznaczały na żywność ponad 60 proc. swoich dochodów. Wysoki udział wydatków na żywność sprawia, że ​​gospodarstwa domowe nie mają możliwości innych wydatków i utrudnia im wyjście z ubóstwa.

Wskaźnikiem bezpieczeństwa żywnościowego jest udział wydatków na żywność. Im biedniejsze i bardziej bezbronne gospodarstwo domowe, tym więcej pieniędzy wydaje na żywność. To sprawia, że ​​gospodarstwa domowe są podatne na wahania cen, co z kolei wpływa zarówno na jakość, jak i ilość spożywanej żywności.

W 2019 roku oszacowano, że 46 proc. populacji spożywało mniej niż 2100 kcal dziennie na osobę. Jest to zalecane minimalne spożycie. Aż 48 proc. populacji nie mogło sobie pozwolić na zdrową dietę. Było to częściowo spowodowane kosztem żywności, który oszacowano na 5,2 USD dziennie. Spożycie białka i owoców jest dalekie od wymaganego dziennego poziomu, szczególnie w ubogich obszarach. Oczywiście w 2020 roku sytuacja tylko się pogorszyła.

Susza, brak wody i brak zbiorów

Brak bezpieczeństwa żywnościowego i niedożywienie to główne przyczyny ubóstwa. Szkodzą zdrowiu, osłabiają rozwój fizyczny i poznawczy, a tym samym zmniejszają wydajność i kapitał ludzki ludzi, czyniąc ich bardziej podatnymi na ubóstwo lub niezdolnymi do przerwania cyklu ubóstwa. Większy dobrobyt jest kluczem do zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego. Dzieje się tak, ponieważ ubodzy wydają dużą część swoich dochodów na żywność, co sprawia, że ​​są narażeni w okresach wzrostu cen żywności. Nierówność dochodów i inne formy nierówności wpływają na te relacje.

Ale problem żywnościowy w Kirgistanie w tym roku stał się jeszcze bardziej dotkliwy – kraj może nawet nie mieć wystarczającej ilości podstawowych produktów. Sezon siewów okazał się ekstremalnie fatalny dla Kirgistanu i innych krajów Azji Centralnej z powodu warunków pogodowych i braku wody: wielu rolników straciło plony z powodu suszy, w sąsiednim Kazachstanie nastąpiła utrata zwierząt gospodarskich z powodu braku paszy i wody. W związku z tym władze Republiki Kirgiskiej zostały nawet zmuszone do zniesienia zakazu eksportu bydła domowego.

Aby stworzyć zapasy żywności na nadchodzącą zimę, z budżetu przeznaczono 1,5 mld som na zakup pszenicy, ponad 300 milionów som na olej roślinny i cukier granulowany. Ponadto Rada Ministrów tymczasowo zwolniła z VAT import zbóż, mąki i zwierząt gospodarskich. Podpisano umowę o bezcłowym imporcie cukru białego i trzciny cukrowej z krajów trzecich. Wprowadzono zakaz eksportu pszenicy, ryżu, mąki, oleju roślinnego, cukru, jaj kurzych.

Prezydent kraju Sadyr Żaparow uważa, że skuteczniejsze jest zajmowanie się bezpieczeństwem żywnościowym na poziomie wszystkich krajów EUG. Ostatnio kraje organizacji nieustannie borykają się z nadmiarem lub niedoborem żywności, a EUG nie dysponuje skutecznymi mechanizmami i dźwigniami wpływu na te zjawiska.