Kazachstan i Uzbekistan – polityczny bilans 30 lecia niepodległości

30 sierpnia Kazachstan obchodził jedno z najważniejszych świąt w kraju – Dzień Konstytucji – upamiętniający uchwalenie konstytucji z 1995 r., która potwierdziła determinację narodu kazachskiego, by stać się nowoczesną i świecką republiką. Tegoroczne obchody będą bez wątpienia szczególnie uroczyste, biorąc pod uwagę, że Kazachstan jest również naznaczony 30-leciem niepodległości od ZSRR.

Uzbekistan obchodził 30-lecie niepodległości 1 września. Oba kraje mają wiele do świętowania, ponieważ każdy z nich poczynił znaczne postępy w przechodzeniu do gospodarki rynkowej. Kazachstanowi udało się przekształcić swoje strategiczne położenie w rolę pomostu między Europą a innymi wielkimi mocarstwami, takimi jak Rosja i Chiny, a także centrum mediacji międzynarodowej. Uzbekistan rozpoczął ambitną falę prywatyzacji, która uczyniła z niego wiodący cel dla inwestycji zagranicznych w Azji Centralnej.

Kazachstanowi udało się przekształcić swoje strategiczne położenie w rolę pomostu między Europą a innymi wielkimi mocarstwami, takimi jak Rosja i Chiny, a także centrum mediacji międzynarodowej. Uzbekistan rozpoczął ambitną falę prywatyzacji, która uczyniła z niego wiodący cel dla inwestycji zagranicznych w Azji Centralnej.

Kazachstan: centrum dyplomatyczne coraz ważniejszego regionu

Nur-Sułtan doskonale zdaje sobie sprawę z mocnych stron Kazachstanu, do których należą bogate zasoby naturalne i strategiczne położenie geograficzne, i uczynił te atuty centralnym filarem swojego rozwoju. Jednym z najbardziej znaczących sukcesów tego kraju było wypracowanie wieloaspektowej polityki zagranicznej, skupionej wokół neutralności i pragmatycznego zaangażowania z różnymi aktorami.

Kazachstan konsekwentnie utrzymywał dobre stosunki zarówno z Rosją, jak i Chinami, ale opierał się próbom upolitycznienia tych ścisłych powiązań handlowych. Równolegle Nur-Sułtan konsekwentnie przeprowadza reformy polityczne i gospodarcze oraz dokłada wszelkich starań, aby utrzymać równie oparte na współpracy partnerstwo z UE, która jest zarówno największym partnerem handlowym Kazachstanu, jak i jego najważniejszym inwestorem zagranicznym.

To staranne zachowanie równowagi zmaksymalizowało zdolność Kazachstanu do przyciągania zagranicznych inwestycji ze wszystkich stron, ale pozwoliło także Nur-Sułtanowi wykroić niszę jako zaufany rozmówca w regionie, zgodnie z jego ambicjami stania się międzynarodowym hotspotem dyplomatycznym podobnym do Genewy. Kraj był już gospodarzem wielu głośnych rozmów dyplomatycznych, w tym procesu pokojowego w Astanie między Rosją, Turcją i innymi podmiotami mającymi interesy w Syrii.

W nadchodzących latach Kazachstan prawdopodobnie będzie miał dalsze możliwości prężenia dyplomatycznych muskułów, ponieważ oczy międzynarodowego świata coraz częściej zwracają się na Azję Centralną. Jak niedawno podkreślił szef polityki zagranicznej UE Josep Borrell, przejęcie Afganistanu przez talibów jest przełomowym wydarzeniem geopolitycznym o dalekosiężnych konsekwencjach. W tym kontekście, Azja Centralna stanie się regionem o większym znaczeniu strategicznym dla Europy.

Uzbekistan: magnes dla inwestycji zagranicznych

Uzbekistan bez wątpienia zwiększy swój profil na światowej scenie dyplomatycznej po kryzysie w Afganistanie. Kraj prowadzi już rozmowy m.in. z ONZ i Unią Europejską o tym, jak wykorzystać 400-tysięczny obiekt logistyczny w przygranicznym mieście Termez do dostarczenia Afganistanowi pomocy humanitarnej.

Podczas gdy Nur-Sultan wyrobił sobie markę dzięki wysiłkom na rzecz rozwiązania międzynarodowego konfliktu, Taszkent skupił lwią część swoich międzynarodowych wysiłków na przyciąganiu międzynarodowych inwestycji. Uzbekistan ma wielkie marzenia o zacieśnieniu powiązań między Azją Centralną a międzynarodowym systemem handlowym, co ilustruje zakrojona na szeroką skalę konferencja na temat łączności, która odbyła się niedawno w Taszkencie. To nie przypadek, że napływ inwestycji zagranicznych Uzbekistanu gwałtownie wzrósł, nawet podczas pandemii koronawirusa.

Prezydent Uzbekistanu Szawkat Mirzijojew w ciągu kilku miesięcy od swojego wyboru pięć lat temu podjął kroki w celu uatrakcyjnienia kraju dla inwestorów, w tym liberalizację kontroli wymiany, modernizację systemu podatkowego i prywatyzację państwowych gigantów. Ogólnokrajowy program reform Uzbekistanu jest daleki od ukończenia, ale najwyraźniej już przynosi owoce w postaci awansu tego kraju w rankingach indeksu łatwości prowadzenia biznesu i pozyskiwania miliardów rocznie na inwestycje zagraniczne.

Kraje, które niegdyś tworzyły Związek Radziecki, od czasu jego rozpadu prawie 30 lat temu stanęły przed wyjątkowymi wyzwaniami, ale mimo to poczyniły niezwykłe postępy w ciągu ostatnich trzech dekad, stając się ważnymi międzynarodowymi graczami dyplomatycznymi, atrakcyjnymi celami dla inwestycji zagranicznych i centrami dla innowacji cyfrowych.