,,Tadżykistan analizuje rosyjską propozycję związaną z budową elektrowni jądrowej małej mocy w republice, projekt jest na wstępnym etapie negocjacji” – poinformował szef Rosatomu Aleksiej Lichaczow.
„Nasi przyjaciele analizują naszą propozycję związaną z niską wydajnością w interesie kompaktowych projektów produkcyjnych. To jest dokładnie ten rodzaj mocy – 40-50 megawatów – który ich interesuje. Cóż, powiedziałbym, że to jest początkowy etap negocjacji” – powiedział, odpowiadając na pytanie o perspektywy budowy rosyjskiej elektrowni jądrowej w Tadżykistanie.
Szef Rosatomu dodał, że Rosja i Tadżykistan od kilku lat aktywnie współpracują w zakresie projektów środowiskowych – chodzi o likwidację spuścizny po projektach uranowych ZSRR oraz rekultywację kopalń i zakładów wzbogacania. „Należy rozumieć, że to właśnie w Tadżykistanie opracowano pierwszy radziecki uran, w tym surowce do pierwszego produktu wojskowego, dla pierwszej elektrowni jądrowej. Dlatego jesteśmy odpowiedzialni przed pokoleniami i robimy wszystko, aby wyeliminować jakiekolwiek niebezpieczeństwo związane z tym już kilkudziesięcioletnim dziedzictwem” – podsumował Lichaczow.
O tym, że Rosatom jest gotowy do rozmów z Tadżykistanem na temat budowy elektrowni jądrowej o dużej lub małej mocy w republice, informowano już w 2023 roku. „Oczywiście, nie będę ukrywał, że owszem, to są jeszcze myśli o przyszłości, ale jeśli w przyszłości, w oparciu o ogromny potencjał, który został stworzony, na relacje międzyludzkie, które nawiązaliśmy z kolegami z Tadżykistanu, jeśli strona tadżycka wykaże zainteresowanie stworzeniem energetyki jądrowej, budową elektrowni jądrowej o dużej lub małej mocy projektu rosyjskiego w Tadżykistanie, będziemy szczęśliwi” – powiedział Nikołaj Spaski, zastępca dyrektora generalnego – dyrektor Jednostki Działalności Międzynarodowej podczas uroczystości poświęconych zakończeniu projektu rekultywacji terenów przemysłowych Taboszar, położonych w pobliżu miasta Istiqlol w regionie Sughd w Tadżykistanie.
W październiku 2023 r. Rosatom w pełni zakończył działania mające na celu rekultywację składowiska niskogatunkowej rudy uranu i czterech składowisk odpadów przeróbczych. Dzięki wybranym rozwiązaniom inżynieryjnym zmniejszono wysokość hałdy z piaskiem uranowym z 65 do 35 m i pokryto ją półtorametrową warstwą czystej gleby. Tło radiacyjne w obwodzie remediowanych obiektów spadło do poziomu naturalnego, co potwierdziły dane z monitoringu Agencji Bezpieczeństwa Chemicznego, Biologicznego, Radiacyjnego i Jądrowego Narodowej Akademii Nauk Tadżykistanu.
Składowiska odpadów uranu w Taboszarze znajdują się obok złóż uranu, którego produkty były wykorzystywane w programach jądrowych byłego ZSRR w czasach sowieckich, w tym do tworzenia bomb jądrowych. Tadżykistan opiekuje się niebezpiecznymi składowiskami promieniowania w Taboszarze z pomocą organizacji międzynarodowych. W Tadżykistanie energia elektryczna jest obecnie produkowana głównie z elektrowni wodnych i tylko w niewielkiej części z elektrowni cieplnych. Energetyka jądrowa w kraju nie jest rozwinięta. Tylko Narodowa Akademia Nauk posiada mały laboratoryjny reaktor jądrowy wykorzystywany do celów naukowych i edukacyjnych.