Rok transformacji gospodarczej w Kazachstanie

W listopadzie ubiegłego roku prezydent Kassym-Żomart Tokajew przedstawił ambitny program wyborczy zatytułowany „Tylko Kazachstan – dla wszystkich”, sygnalizując zobowiązanie do zapoczątkowania nowej ery gospodarczej. Program wyborczy prezydenta Tokajewa podkreślał konieczność przejścia na nowy model gospodarczy, koncentrujący się na wyeliminowaniu nieuczciwych praktyk monopolistów.

Celem była demonopolizacja gospodarki i zmniejszenie obecności państwa w biznesie, zmniejszenie biurokratycznej presji na przedsiębiorstwa. W roku podatkowym 2022-2023 kraj z powodzeniem przyciągnął imponujące bezpośrednie inwestycje zagraniczne w wysokości 41,3 mld USD.

Polityka przemysłowa i krajowy system identyfikowalności

Wprowadzono zmiany w ustawie Kazachstanu o polityce przemysłowej w celu wzmocnienia produkcji krajowej i eksportu niezwiązanego z surowcami. Zmiany te miały na celu zwiększenie przejrzystości w łańcuchu dostaw poprzez zobowiązanie do wymiany surowców pomiędzy krajowymi producentami a podmiotami przemysłowymi. Wprowadzenie krajowego systemu identyfikowalności jeszcze bardziej zwiększyło przejrzystość sprzedaży towarów przez producentów konsumentom końcowym.

Wysiłki na rzecz demonopolizacji i odzyskiwania aktywów

Systematyczne wysiłki zmierzające do demonopolizacji gospodarki przyniosły wymierne rezultaty. Prace Komisji Demonopolizacyjnej doprowadziły do przeniesienia na własność publiczną udziałów w 14 dużych spółkach akcyjnych i spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością.

Uchwalono nowe prawo, aby ułatwić zwrot nielegalnie nabytego majątku państwu. Była to spójna kontynuacja reform gospodarczych i politycznych prezydenta. Te ramy prawne mają zastosowanie w szczególności do podmiotów oligopolistycznych, które albo posiadały własne zasoby administracyjne i energetyczne, albo miały potencjał do korzystania z takiego wsparcia. Jednocześnie przepisy zapewniają pełną ochronę interesów inwestorów działających w dobrej wierze.

Pod przewodnictwem premiera Kazachstanu powołano specjalną komisję, której zadaniem jest nadzorowanie zwrotu państwu bezprawnie nabytego mienia. W skład Komisji wchodzą osoby o postawach obywatelskich, w tym osoby publiczne, posłowie do parlamentu i członkowie rządu.

Obecnie aktywa o wartości prawie 1 bln tenge (2,1 mld USD) zostały zwrócone państwu. Około 600 mln USD z tych aktywów zostało odzyskanych z zagranicznych jurysdykcji, w tym 15 mln USD (Zjednoczone Emiraty Arabskie), 82 mln USD (Austria), 260 mln USD (Liechtenstein) i 2 mln USD (Hongkong).

Nowelizacja kodeksu podatkowego i ograniczenie szarej strefy

Trwają prace nad nowym kodeksem podatkowym, który ma na celu poprawę polityki fiskalnej, uwzględniając informacje zwrotne od ekspertów, ekonomistów i środowiska biznesowego. Równolegle trwają dyskusje na temat wprowadzenia podatku od dóbr luksusowych. Prezydent Tokajew podkreślił konieczność zredukowania szarej strefy do 15 proc. PKB do 2025 r., dostosowując ją do standardów przestrzeganych w krajach Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD). W 2022 r. szara strefa gospodarcza w kraju wyniosła prawie 18,7 proc. PKB, przekraczając planowany cel 19,9 proc. PKB. Aby realizować cele nakreślone w programie wyborczym prezydenta Tokajewa zrewidowano i wdrożono kompleksowy plan działania na rzecz walki z szarą strefą na lata 2023-2025.

Prawo upadłościowe a wypłacalność obywateli

Niedawno uchwalona ustawa o przywróceniu wypłacalności i upadłości obywateli Kazachstanu stanowi znaczący krok w rozwiązywaniu problemów związanych z zadłużeniem. Ta inicjatywa ustawodawcza wprowadza proces przywracania wypłacalności, który uprawnia osoby fizyczne do ustanowienia zatwierdzonego przez sąd planu ratalnego spłaty długów, obejmującego okres do pięciu lat.

Godną uwagi zaletą tego podejścia jest możliwość obejścia statusu bankructwa, oszczędzając osobom fizycznym konsekwencji. Po zakończeniu procedury przywrócenia wypłacalności osoby fizyczne zachowują uprawnienia do pożyczek w bankach i organizacjach mikrofinansowych. Wznowienie postępowania upadłościowego jest możliwe dopiero po siedmiu latach. Dodatkowo ich sytuacja finansowa jest poddawana kontroli po trzech latach od zakończenia procesu upadłościowego.

Reforma taryf celnych i prawa konsumentów

Uruchomiono inicjatywę reformy taryfowej, kierując się zasadami przejrzystości i odpowiedzialności. Digitalizacja bazy danych Monopolist i przejście zamówień korporacyjnych na formaty elektroniczne oznaczają zobowiązanie do modernizacji procesów regulacyjnych. Prawa konsumentów są chronione dzięki zaangażowaniu ekspertów publicznych i technicznych, a w przypadku naruszeń egzekwowane są tymczasowe taryfy wyrównawcze.

Wizja inkluzywnego Kazachstanu zapoczątkowała reformy transformacyjne prezydenta w całym kraju. W miarę jak kraj się rozwija, wspólne wysiłki na rzecz stymulowania przedsiębiorczości i ochrony praw zarówno obywateli, jak i przedsiębiorstw stanowią obiecującą podstawę wzrostu.